Postincunabelen

Omvang:De collectie omvat ca. 3.500 banden.
Toegankelijkheid:Alle postincunabelen zijn opgenomen in de kaartcatalogi, en de drukken uit de Nederlanden in het met signaturen geannoteerde exemplaar van Nijhoff-Kronenbergs Nederlandsche Bibliographiein de leeszaal Bijzondere Collecties. Bovendien zijn de Noord-Nederlandse drukken opgenomen in de Short-title Catalogue Netherlands; de buitenlandse postincunabelen worden vermeld in de Catalogusvan Pennink. Van zeldzame niet in Nederland of België aanwezige postincunabelen zijn er in de KB soms foto's, microfilms of kopieën aanwezig.
Meer informatie: Marieke van Delft - 070-3140329.

Collectiebeschrijving

In de KB zijn de handschriften en de incunabelen, zoals in vele bibliotheken al vroeg gebruikelijk was, als aparte collecties beschouwd en ook zo geplaatst in de magazijnen. Maar er is nog een derde categorie in de KB die al in de begintijd van bibliothecaris Holtrop apart geplaatst en gecatalogiseerd werd: de boeken gedrukt tussen 1501 en 1540, de zogenaamde postincunabelen. Toen Holtrop de catalogus van de incunabelen maakte, wilde hij kennelijk ook greep hebben op de ongedateerde drukken die misschien vijftiende-, misschien zestiende-eeuws waren. Met een ruime marge nam hij ook de gedateerde zestiende-eeuwse drukken tot 1540 erbij.

Van de meer dan 4.500 in de Nederlanden, het huidige Nederland en België, gedrukte edities is er van 1000 een exemplaar in de KB. Deze collectie vormde het uitgangspunt voor de Haagse uitgever, boekhandelaar en antiquaar Wouter Nijhoff, toen hij aan het eind van de negentiende eeuw het plan opvatte voor een vervolg op Campbells Annales: een Nederlandse bibliografie voor de periode 1500-1540. Dankzij de medewerking en later de voortzetting door M.E. Kronenberg werd dit een standaardwerk. In de KB werd ervan afgezien een aparte catalogus van de Nederlandse postincunabelen te maken. Deze zijn toegankelijk via de kaartcatalogi en het met signaturen geannoteerde exemplaar van Nijhoff-Kronenbergs Nederlandsche Bibliographie in de leeszaal Bijzondere Collecties. Bovendien zijn de Noord-Nederlandse drukken opgenomen in de Short-title Catalogue Netherlands. Van zeldzame niet in Nederland of België aanwezige postincunabelen zijn er in de KB soms foto's, microfilms of kopieën aanwezig. De verwerving en provenance van de Nederlandse postincunabelen zijn nog niet systematisch onderzocht. Voor een deel zullen ze samenvallen met die van de incunabelen.

De KB bezit ca. 2.500 in het buitenland gedrukte postincunabelen. Ruim honderd jaar nadat bibliothecaris Holtrop deze categorie gerangschikt naar land en drukker apart gezet had, kreeg conservator R. Pennink na haar pensioen de gelegenheid deze collectie, aan de hand van een handschriftelijke fichescatalogus te beschrijven voor een in 1955 gepubliceerde catalogus. Behalve de titels geeft zij bibliografische verwijzingen, signaturen en provenances voor zover in de boeken zelf aangetroffen, maar geen verwervingsgegevens. De bijna 2.400 titels uit de gedrukte catalogus komen ook voor in de kaartcatalogi, evenals de latere aanwinsten.

Literatuur

W. Nijhoff & M.E. Kronenberg. Nederlandsche bibliographie van 1500 tot 1540. 's-Gravenhage 1923-1971.
W. Nijhoff. L'art typographique dans les Pays-Bas pendant les années 1500 à 1540. La Haye 1926-1935.
R. Pennink. Catalogus der niet-Nederlandse drukken 1500-1540 aanwezig in de Koninklijke Bibliotheek 's-Gravenhage. 's-Gravenhage 1955.