Verwerving: De collectie wordt nog steeds aangevuld door aankopen, schenkingen en bruiklenen. De actieve verwerving richt zich in het bijzonder op Nederlandse drukken waarvan geen ander exemplaar in Nederland aanwezig is. De nadruk ligt hierbij op de kleinere en middelgrote drukplaatsen. Haagse drukken vormen een bijzonder aandachtsgebied.
Omvang: Van boeken gedrukt in de vijftiende eeuw bezit de Koninklijke Bibliotheek 2065 uitgaven, de incunabelen. De collectie postincunabelen, boeken gedrukt tussen 1500 en 1540, is 3.500 uitgaven groot. Door aankopen en schenkingen wordt de collectie (post)incunabelen incidenteel aangevuld.
De collectie oude drukken 1541-1800 telt ongeveer 150.000 gedrukte werken, in omvang variërend van één blad plano tot reeksen als de Resolutien der Staten van Holland die meer dan twintig meter plank vullen. In haar totaliteit beslaat de collectie bijna zeven kilometer plank. De collectie incunabelen (gedrukt in de 15de eeuw) en postincunabelen (gedrukt tussen 1500 en 1540) telt samen meer dan 6000 uitgaven.
Collectiebeschrijving
Hoewel gedurende de laatste decennia het accent bij de verzamelactiviteiten van de KB is verschoven naar het Nederlandse culturele erfgoed, is de collectie oude drukken van de KB van oudsher algemeen van karakter: een door een Fransman geschreven en in Frankrijk gedrukt werk over een Frans onderwerp hoorde er vanzelfsprekend bij. Vooral Franse en Duitse drukken zijn in de KB sterk vertegenwoordigd. Van oudsher lag in de KB inhoudelijk de nadruk op vakgebieden als godsdienst en kerkgeschiedenis, recht en overheidspublicaties, geschiedenis en aardrijkskunde (inclusief subgenres als reisverhalen en plaatsbeschrijvingen), en letterkunde en andere kunsten (inclusief het subgenre emblemataboeken). Dat betekent overigens geenszins dat de KB geen oude drukken op het gebied van de geneeskunde of de natuurwetenschappen heeft, doch slechts dat, anders dan bij de eerder genoemde humaniorawetenschappen, bij deze categorie van vakken nimmer naar een soort van volledigheid is gestreefd. In feite is het hier bij de collectie oude drukken niet anders gesteld dan bij de KBcollectie als geheel zoals die gedurende de negentiende en twintigste eeuw werd opgebouwd.
De KBcollectie oude drukken kan op deze wijze worden opgedeeld in een aantal deelverzamelingen van werken die over een bepaald onderwerp handelen. Binnen de KBcollectie zijn echter ook een aantal speciale collecties aan te wijzen, die zich behalve door hun onderwerp onderscheiden door een afwijkende manier van collectievorming (in heden of verleden), plaatsing, ontsluiting, of een combinatie daarvan. Het zijn met name de collecties Scheurleer (liedboeken), Waller (populair proza), gelegenheidsgedichten, pamfletten (Knuttel), plakkaten en boekenveilingcatalogi.
Toegankelijkheid
Met enige hierna te vermelden uitzonderingen zijn alle oude drukken 1541-1800 opgenomen in de alfabetische en systematische kaartcatalogi van de Koninklijke Bibliotheek. Voor de typografische catalogus (het 'drukkersregister') gelden deze uitzonderingen niet. Het bezit van het Museum van het Boek / Museum Meermanno-Westreenianum, hoewel een onafhankelijke instelling, is eveneens opgenomen in de kaartcatalogi van de Koninklijke Bibliotheek, en dus ook in de typografische catalogus. In de online publiekscatalogus (OPC) zijn nog slechts de aanwinsten van de laatste twintig jaar te vinden, alsmede een gering aantal titels die retrospectief zijn ingevoerd. In de alfabetische en systematische catalogi ontbreken de overheidspublicaties voorzover deze deel uitmaken van de 'Verzameling Plakkaten' (signatuur: 'Plakk. ...'), de meeste achttiende-eeuwse Nederlandse gelegenheidsgedichten voorzover ze de kastnummers 852853 of de signatuur 'Gel. Ged. ...' hebben, en de meeste achttiende-eeuwse veilingcatalogi van boeken (signatuur 'Verz. Cat. ...'). Anders dan de alfabetische en de systematische catalogi, is de typografische catalogus vrijwel volledig: deze bevat ook alle gelegenheidsgedichten en veilingcatalogi van boeken, terwijl de overheidspublicaties uit de 'Verzameling Plakkaten', voorzover ze een impressum hebben, in de vorm van fotokopieën van de titels zijn opgenomen in een supplement.
De typografische catalogus is opgebouwd uit kopieën van de titelbeschrijvingen uit de alfabetische kaartcatalogus, aangevuld met de daarin ontbrekende categorieën, en bestaat uit drie hoofdafdelingen: Nederland, Buitenland, en 'Zonder plaats'. De afdeling Nederland is volledig ingedeeld op plaats van uitgave, daarbinnen op drukker/uitgever, en dan op jaar van uitgave. De afdeling Buitenland is minder ver gevorderd, en slechts ingedeeld op land, plaats en jaar van uitgave, waarbij de titels tot 1700 per plaats nog op drukker/uitgever zijn geordend als en voorzover de KB-catalogustitel deze gegevens bood. De afdeling 'Zonder plaats' is chronologisch geordend, met een supplement voor de niet met juistheid op één jaar te dateren boeken.
Nederlandse drukken tot 1800 zijn op velerlei wijze te vinden in de STCN (Short-Title Catalogue Netherlands), de Nederlandse nationale bibliografie tot 1800 in bewerking. 'Nederlandse drukken' betekent: alles wat ongeacht de taal is gedrukt binnen Nederland, en alles wat buiten Nederland (behalve in België) is gedrukt in de Nederlandse taal (beide met uitzondering van planodrukken en couranten). Bewerkt zijn Den Haag KB, Amsterdam UB en Leiden UB tot 1700; voorts zijn Den Haag KB (achttiende eeuw), Utrecht UB (tot 1800) en Londen, British Library (16221700) in bewerking.
Oude drukken worden niet uitgeleend, en zijn binnen de KB slechts in de leeszaal Bijzondere Collecties raadpleegbaar. Naslagwerken op velerlei gebied, en in het bijzonder bibliografieën en catalogi van oude drukken en studies daarover staan de gebruiker daar ten dienste. Enkele deelcollecties zijn apart ontsloten door gedrukte catalogi of elektronische systemen; deze worden genoemd bij de collecties in kwestie.