Nederlandsche vogelen bevat in totaal 250 beschrijvingen van vogelsoorten die in Nederland voorkomen. De beschrijvingen in het vanaf 1770 verschenen boek werden gemaakt door Cornelius Nozeman (1720-1786), een remonstrants predikant die zich buitengewoon interesseerde voor de biologie. Iedere beschrijving gaat vergezeld van een plaat gemaakt door de van oorsprong Duitse graveur, cartograaf en amateurbioloog Christiaan Sepp. Uitgever van het boek was de boekverkoper, graveur en, jawel, amateurbioloog Jan Christiaan Sepp, de zoon van Christiaan. Jan Christiaan nam in 1775, na zijn vaders dood, de productie van de gravures voor zijn rekening, maar het duurde tot 1789 voor het tweede deel verscheen. Inmiddels was ook Nozeman overleden; een gedeelte van de beschrijvingen in het tweede deel werd gemaakt door de Amsterdamse arts en bioloog Martinus Houttuyn (1720-1798), die ook het derde deel (1797) voor zijn rekening nam.

Daarna duurde het weer twaalf jaar voordat het volgende deel verscheen, en pas in 1829 kwam het laatste deel uit bij Jan Sepp, de kleinzoon van Christiaan en zoon van Jan Christiaan. De teksten voor dat laatste deel werden geschreven door Coenraad Jacob Temminck (1778-1858), de eerste directeur van het Rijksmuseum voor Natuurlijke Historie, het tegenwoordige Naturalis, te Leiden.

De platen meten 27,5x42 cm en geven elk een vogelsoort weer. Als het even kan wordt de vogel levensgroot weergegeven; waar dat niet gaat wordt de compositie zodanig aangepast dat het beest zo voordelig mogelijk in beeld komt (zie bijvoorbeeld de roerdomp).

Nederlandsche vogelen was niet het enige vogelboek dat Jan Christiaan Sepp uitgaf: van 1772 tot 1781 verscheen bij hem ook de Verzameling van uitlandsche en zeldzaame vogelen, benevens eenige vreemde dieren en plantgewassen, een vertaling van een Engels werk van George Edwards en Marcus Catesby.

U treft op deze website de digitale versie van het eerste deel aan; de andere delen zullen op termijn worden toegevoegd.

Literatuur

  • C. Nissen, Die illustrierten Vogelbücher. Stuttgart 1953, p. 45, 150.
  • J. Landwehr, Studies in Dutch books with coloured plates published 1662-1875. The Hague 1976, nr. 145.
  • M. Boeseman & W. de Ligny, Martinus Houttuyn (1720-1798) and his contributions to the natural sciences, with emphasis on zoology. Leiden: National Museum of Natural History, 2004. (Zoölogische verhandelingen, 349)