Overview of leather and parchment manufacture

Albrecht, R., and Nerger, H., Lederkunde. Leipzig, 1942
Bibliothek des Leders. Frankfurt am Main, 1982-19...
Bravo, G.H., and Trupke, J., 100.000 Jahre Leder. Basel, 1970.
Calnan, C.N., [ed.] Leather - Its Composition and Changes with Time. Northampton, The Leather Conservation Centre, 1991.
Conservation of Bookbinding Leather: a Report. London, British Library, 1984.
(Prepared by the British Leather Manufac. Research Ass. for the British Library).
Di Majo, A., 'La pergamena dei codici altomedievali Italiani', in: International Review of Manuscript Studies, XXXIX (1985), 1, pp. 3-12.
Diderot et d'Alembert., L'Encyclopédie.
Eitel, K., 'Leder', in: Ullmanns Encyklope-die der Technischen Chemie. Weinheim, 1979.
Ellement, P.G., 'The Structure, Manufacture and Mechanism of Deterioration of Bookbinding Leathers, part 2: The Manufacture of Bookbinding Leathers', in: Conference on the Conservation of Library and Archive Materials and the Graphic Arts, Cambridge, 1980, pp. 253-260. (Institute of Paper Conservation).
Fast. J.D., Materie en leven. Heerlen, 1972.
The Fibre Structure of Leather. London, The Leather Conservation Centre, 1981.
Gnamm, H., Taschenbuch für die Lederindustrie. Stuttgart, 1940.
Gnirrep, W.K., Gumbert J.P., Szirmai, J.A., Kneep en binding. Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, 1992.
Graaff, G. de, Leerwerk. Amsterdam, [1938].
Groot, Z.H. de, 'Perkament', in: Boek en Band, (1991).
Gullick, M., 'From Parchment to Scribe: Some Observations on the Manufacture and Preparation of Medieval Parchment Based upon a Review of the Literary Evidence', in: Pergament: Geschichte - Struktur - Restaurierung - Herstellung, Sigmaringen, 1991, pp. 145-158.
Haas, H. de, De Boekbinder. Utrecht, 1984. (Reprint-).
Haines, B.M., 'Bookbinding Leather', in: The New Bookbinder, 7 (1987), pp. 63-82.
Hallebeek, P.B., 'New Features in Leather Conservation', in: 7. Internationaler Graphischer Restauratorentag, Uppsala 1991.
Haran, M., 'Technological Heritage in the Preparati-on of Skin for Biblical Texts in Medieval Oriental Jewry', in: Pergament: Geschichte - Struktur - Restaurierung - Herstellung, Sigmaringen, 1991, pp. 34-43.
Herwijnen, W.B. van, Ledertechnologie.'s-Hertogenbosch, 1956.
International Glossary of Leather Terms. London, International Council of Tanners, 1975.
Jettmar, J., Pflanzliche Gerbmittel und deren Extrakte. Wien und Leipzig, 1922.
Jettmar, J., Kombinationsgerbungen der Lohe-, Weiss- und Sämischgerberei. Berlin, 1914.
Karmarsch, K., and Heeren, Fr., Technologisch Woordenboek. Amsterdam, [1880].
Kasteleijn, P.J., De leerlooijer, leertouwer, wit- en zeemlooijer. Dordrecht, 1789.
Kramers, J., Geografisch Woordenboek der Geheele Aarde. Gouda, 1855.
Küntzel, A., Gerbereichemisches Taschenbuch. Dresden, 1955.
Oltrogge, D., 'Naturwissenschaftliche Untersuchungen an historischem Pergament', in: Internationale Leder- und Pergamenttagung, Offenbach am Main 1989, pp. 104-115.
'Over bereiding en gebruik van boekbindersleder', in: De Boekbinder, 10 (1911) April,
pp. 78-80.
Pauligk, K., Lederherstellung. Leipzig, 1973.
Pergament: Geschichte - Struktur - Restaurierung - Herstellung. Sigmaringen, 1991.
Reed, R., Ancient Skins, Parchments and Leathers. London, 1972.
Reed, R., 'Some Thoughts on Parchment for Bookbinding', in: Pergament: Geschichte - Struktur - Restaurierung - Herstellung, Sigmaringen, 1991, pp. 221-229.
Reed, R., The Nature and Making of Parchment. The Elmere Press, 1975.
Reinders, E., Plantenanatomie, Handleiding. Groningen, 1941.
Richardin, P., Analyse de quelques tannis végétaux utilisés pour la fabrication des cuirs. Paris, Archives Nationales, 1988, pp. 151-182. (Travaux du Centre de Recherche sur la Conservation des Documents Graphiques; 1986-1987).
Ryder, M.L., 'The Biology and History of Parchment', in: Pergament: Geschichte - Struktur - Restaurierung - Herstellung. Sigmaringen, 1991, pp. 25-34.
Sharphouse, J.H., Leather Technician's Handbook. Northampton, Leather Producers' Association, 1989. (Reprint).
Schmidt, J., Gerberei-Technisches Auskunftsbuch für die gesamte Lederindustrie. Durlach, 1918.--
Stambolov, T., Manufacture, Deterioration and Preservation of Leather. Amsterdam, Centraal Laboratorium voor Onderzoek van Voorwerpen van Kunst en Wetenschap, 1969.
Stather, F., Gerbereichemie und Gerbereitechnologie. 1967.
Stiasny, J., 'Syntans, New Artificial Tanning Materials', in: Journal of the Society of Chemical Industries, 1913.
Suermondt, J.R., Technologie der Lederbereiding. 's-Hertogenbosch, 1948.
Taconis, G., [Leather technology]. Amsterdam, State Training School for Conservators, [1985]. (material used for lecturing)
Thorstensen, T.C., Practical Leather Technology. Huntington, 1976.
Trupke, J., 'Frühe Gerbtechniken', in: Das Alte Buch als Aufgabe für Naturwissen-schaft und Forschung, vol. 1. Bremen 1977, pp. 99-115.
Visscher, J., 'Looking Back on a Lifetime in Parchmentmaking at William Cowley', in: Pergament: Geschichte - Struktur - Restaurierung - Herstellung, Sigmaringen, 1991, pp. 341-359.
Vlimmeren, P.J. van, Chemie van de lederbereiding. Waalwijk, 1955.
Von der Haut zum Leder. Offenbach am Main, Deutsches Ledermuseum, [1980].
Vorschriften für Bibliothekeinbänden. Harassowitz, Leipzig, 1911.
Wildbrett, M., 'Hauptpergament - ein Naturprodukt von erlesener Schönheit', in: Pergament: Geschichte - Struktur - Restaurierung - Herstellung, Sigmaringen, 1991, pp. 359-364.
Wouters, J., 'High-Performance Liquid Chroma-tography of Vegetable Tannins Extracted from New and Old Leather', in: 10th Triennial Meeting Washington, DC, USA 22-27 August 1993, pp. 669-676. (ICOM Committee for Conservation).

Concise survey of conservation treatments

Alschner, Chr., 'Buchpflege an der Sächsischen Landesbibliothek, Dresden', in: Zentralbladt, 2 (1978), 7, pp. 315-319.
Belay-a, I.K., 'Die Konservierung von Ledereinbanden', in: Mitteilungen der IADA, 31 (1972), pp. 295-321.
Belaya, I.K., 'Methods of Strengthening the Damaged Leather of Old Bindings', in: Restaurator, 1 (1969), 2, pp. 93-104.
Belaya, I.K., 'Softening Leather Bindings', in: Restoration and Preservation of Library Resources, Documents and Books, Jerusalem, Israel Program for Scientific Translations, 1964, pp. 149-164.
Bogale, M., 'Bescherming van slecht geworden (vervallen) leer', in: de Restaurateur, 2 (1972), 2/3, pp. 9-11.
Calnan, C.N., Fungicides Used on Leather. London, The Leather Conservation Centre, 1985.
Calnan, C.N., 'Retannage with Aluminium Alkoxides - a Stabilising Treatment for Acid Deteriorated Leather', in: Internationale Leder- und Pergamenttagung, Offenbach am Main 1989, pp. 9-25.
The Conservation of Bookbinding Leather. London, British Library, 1984.
Cunha, G.M. and Cunha, D.G., Conservation of Library Materials I. Metuchen, N.J., 1971.
Edel, L.P., Mengen en roeren, vol. 1. Deventer, 1946.
An Expert. The Book of Trade Secrets - Receipts and Instructions for Renovating, Repairing, Improving and Preserving Old Books and Prints. London, 1909.
Goddijn, P.A., e.a., Richtlijnen voor het conserveren van leer en perkament van boekbanden. 's-Gravenhage, Koninklijke Bibliotheek/Centraal Laboratorium 1987.
Haines, B.M., 'The Conservation of Leather Bookbindings', in: Adhesives and Consolidants: Preprints of the Contributions to the Paris IIC-congres 1984, pp. 50-54.
Hejcl, F., 'Neue Technologie zur Konservierung mit Gerbstoff gegerbter Ledereinbände', in: Maltechnik, 87 (1981), pp. 44-48.
Henket, J.G.M., 'Conservering van leren banden', in: de Restaurateur, 4 (1974), 1, pp. 5-6.
'Het Restaureeren van leder', in: Magnus, 22 (1931), p. 169.
Jackman, J., Leather Conservation. London, The Leather Conservation Centre, 1982.
Lehmann, D., 'Hinweise zur Leder-konservierung', in: Maltechnik, 89 (1983), 3, pp. 204-207.
McCrady, E., 'Research on the Dressing and Preservation of Leather', in: Abbey Newsletter, 5 (1981), 2, pp. 23-25.
McCrady, E., 'How Leather Dressing may have Originated', in: Abbey Newsletter, 14 (1990), 1, pp. 19-20.
Noehles, M., Lederpflege, Lederkonservierung. Frankfurt, Freies Deutsches Hoch-stift - Frankfurter Goethe Museum, 1986.
Plenderleith, H.J., The Preservation of Leather Bookbindings. London, British Museum, 1946.
Puissant, M.J., 'Erfahrungen bei der Konservierung und Restaurierung von wasserempfindlichem Einbandleder', in: Internationale Leder- und Pergamenttagung, Offenbach am Main 1989, pp. 193-208.
Raphael, T. And McCrady, E., 'Leather Dressing: To Dress or Not to Dress', in: Leather Conservation News, 1 (1983), 2, pp. 2-3.
Rehák, P., 'Zur Rettung von Ledereinbänden historischer Bibliotheksbestände', in: Das Leder, 39 (1988), 6, pp. 107-115.
Rhodes, B., 'Hell's own Brew: Home book Renovation from Nineteenth Century Receipts to Today's Kitchen Chemistry', in: The Paper Conservator, 15 (1991), pp. 59-70.
Rogers, J.S., 'Lederbucheinbände - Wie sie Konser-viert werden können', in: Mitteilungen der IADA, 26 (1967), pp. 321-327.
Rouy, D., et al., Élimination des taches sur le parche-min. Paris, Archives Nationales, 1993. (Les documents graphiques et photographiques. Analyse et conservation. pp. 145-162).
Sievers, J., 'Versuch zur Festigung vervallener Lederoberflächen durch Firnis', in: Mitteilungen der IADA, 19 (1965), pp. 168-169.
Soest, H.A.B. van, Stambolov, T. and Hallebeek, P.B., 'Die Konservierung von Leder', in: Maltechnik, 91 (1985), 2, pp. 49-54 and 91 (1985), 3, pp. 57-65.
'De Steen der wijzen. Algemeen receptenboek inhoudende 850 recepten voor allen en over alles'. Gouda, 1885.
Steenhouwer, H., 'Impregneren van leren banden', in: de Restaurateur, 1 (1971), 2, p. 2.
Waterer, J.W., John Waterer's Guide to Leather Conservation and Restoration. Northampton, The Museum of Leathercraft, 1986.
Yusupova, M.V., 'Conservation and Softening of Leather in Bookbindings', in: Restaurator, 3 (1979), 3, pp. 91-100.
Yusupova, M.V., 'Conservation and Restoration of Manuscripts and Binding on Parchment', in: Restaurator, 4 (1980), 1, pp. 57-69.
Ziegler, W., Reinigung von Leder- und Pergament-einbänden. München, Bayern. Staatsbibliothek, 1968.

Causes and manifestations of leather and parchment decay

Calnan, C.N., 'Accelerated Aging Studies', in: Interim Symposium at the Victoria & Albert Museum 24 & 25 June 1992, London 1992, pp. 21-24. (ICOM Committee for Conservation).
Chahine, C., et al., 'Effect de la pollution atmospherique sur le cuir et la parchemin', in: 6th Triennial Meeting Ottawa, 1981. Working Group: Documents Graphiques et Photographiques, vol III, 81/114/6-12. (The ICOM Committee for Conservation).
Chahine, C., 'Travaux réalisés en France dans le domaine du parchemin', in: Pergament: Geschichte - Struktur - Restaurierung - Herstellung, Sigmaringen, 1991, pp. 195-202.
Frey, R.W., and Clarke, I.D., in: Journal of American Leather Chemists Association, 26 (1931), p. 461.
Goddijn, P.A. and Leeuwen, I. van, 'Schade door leermarmerverven', in: de Restaurator, 23 (1993), 2, pp. 58-64.
Haines, B.M., 'Deterioration in Leather Bookbindings - Our Present State of Knowledge', in: British Library Journal, 3 (1977), pp. 59-70.
Haines, B.M., 'The Structure, Manufacture and Mechanism of Deterioration of Bookbinding Leathers, Part 3: Minimising Deterioration in Polluted Atmosphere', in: Conference on the Conservation of Library and Archive Materials and the Graphic Arts, Cambridge 1980, pp. 261-269. (Institute of Paper Conservation).
Hallebeek, P.B., 'The Sulphur Content of New Commercial Leather for Bookbindings', in: 10th Triennial Meeting Washington, DC, USA 22-27 August 1993, pp. 639-644. (ICOM Committee for Conservation).
Hallebeek, P.B., 'Notes Concerning the Conditions of Parchment', in: Internationale Leder- und Pergamenttagung, Offenbach am Main 1989, pp. 85-93.
Internationale Leder- und Pergamenttagung, Offenbach am Main 1989. Offenbach am Main, Deutsches Ledermu-seum/Schumuseum, 1989. (ICOM working group, Leathercraft and Related Objects).
Larsen, R., 'The Hypotheses for a Project on the Deterioration, Accelerated Aging and Conservation of Leather and Collagen Based Material', in: Internationale Leder- und Pergamenttagung, Offenbach am Main 1989, pp. 6-8.
Makes, F., 'Damage to Old Bookbindings in the Skokloster Library - A New Method on Inhibiting Injurious Enzymes in Leather', in: Nordisk tidskrift för bok- och biblioteksväsen, 71 (1984), pp. 34-57.
O'Flaherty, F., et al., The Chemistry and Technology of Leather. 4. New York, 1965.
Protein Chemistry for Conservators. Rose C.L. and Endt, D.W. van, (eds). A.I.C., 1984.
Richardin, P., 'GC/MS Analysis of Degradation Products of Old Leather: First Results', in: Interim Symposium at the Victoria & Albert Museum, London 24 & 25 June 1992, London, 1992, pp. 15-19. (ICOM Committee for Conservation).
Sierpapier & marmering. Een terminologie voor het beschrijven van sierpapier en marmering als boekband-versiering. Den Haag/Brussel, Koninklijke Biblio-theek, 1994.
Soest, H.A.B. van, Hallebeek, P.B. and Stambolov, T., 'Conservation of Leather', in: Studies in Conservation, 29 (1984), pp. 21-31.
Soest, H.A.B. van, 'Sulphurous Substances in the Tanning of Leather with Vegetable Tannins', in: 9th Triennial Meeting Dresden, German Democratic Republic 26-31 August 1990, pp. 622-625. (ICOM Committee for Conservation 1990).
Stachelberger, H., 'Naturwissenschaftliche Untersuchungen zum Pergament: Methoden und Probleme', in: Pergament: Geschichte - Struktur - Restaurierung - Herstellung, Sigmaringen 1991, pp. 183-194.
Stambolov, T., 'Environmental Influences on the Weathering of Leather', in: Internationale Leder- und Pergamenttagung, Offenbach am Main 1989, pp. 1-5.
Strzelezyk, A.B., 'Über die Zerstörung historischer Ledereinbände durch Microorganismen', in: Internationale Leder- und Pergamenttagung, Offenbach am Main 1989, pp. 287-300.
'Vergaan van leder, (het)', in: Magnus, 23 (1932), pp. 151-169.
Vlimmeren. P.J. van, Chemie van de lederbereiding. Waalwijk, 1955.
Walton, R.P., Causes and Preservation of Deterioration in Book Material. New York, New York Public Library, 1929.
Waterer, J.W., 'Leather', in: A History of Technology, 2, Oxford, 1957.
Young, G.S., 'Microscopical Hydrothermal Stability Measu-rements of Skin and Semitanned Leather', in: 9th Triennial Meeting Dresden, German Democratic Republic 26-31 August 1990, pp. 625-631. (ICOM Committee for Conservation 1990).

Storage and handling

Andersen, J., 'Cloth Covered Book Cradles', in: Abbey Newsletter, 17 (1993), 7/8, pp. 105-106.
Banik, G., e.a., Aufbewahren von Archiv-, Bibliotheks- und Museumsgut. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 1990.
Banks, P.N., 'Environmental Standards for Storage of Books and Manuscripts', in: Library Journal, 99 (1974), pp. 339-343.
Bansa, H., 'Bemerkungen und Beobachtungen zur Lederpflege', in: Maltechnik, 87 (1981), 2, pp.111-114.
Bloodworth, J.G., 'The Display of Parchment and Vellum', in: Journal of the Society of Archivists, 9 (1988), 2, pp. 65-67.
Christoffersen, L.D., 'Resource-Saving Storage of Historical Material ', in: 10th Triennial Meeting Washington, DC, USA, 22-27 August 1993, pp. 601-604. (ICOM Committee for Conservation).
Clarkson, C., 'Preservation and Display of Single Parchment Leaves and Fragments', in: Conference on the Conservation of Library and Archive Materials and the Graphic Arts, Cambridge 1980, pp. 201-209. (Institute of Paper Conservation).
Clarkson, C., 'The Book Shoe', in: The Abbey Newsletter, 12 (1988), 3, pp. 47-48.
Darling, P.W., 'Housekeeping', in: Proceedings of a Seminar 20-21 July, 1979, pp. 6-16. (New York, N.Y., Special Libraries Association).
Dekesel-De Ruyck, Y.M.M., 'Boeken, behandel ze met zachtheid', in: De Boekbinder, 6 (1987), 4, pp. 4-7.
Delauny, E., 'The Impact of Storage and Housing on Preservation of Serial Publications', in: Managing the Preservation of Serial Literature: an International Symposium held at the Library of Congress, May 22-24, 1989, pp. 38-46.
Duchein, M. von, Archive Buildings and Equipment. München, 1988.
Ekkart, R.E.O., 'Het tentoonstellen en hanteren van boeken', in: Bewaren van boeken, prenten en archiefmateriaal in kleine musea en oudheidskamers, Amster-dam, Centraal Laboratorium voor Onderzoek van Voorwerpen van Kunst en Wetenschap, 1986. (CL-themadag, no. 10).
Forde, H., 'Loans to Exhibitions - are they Compatible with Conservation?', in: Conference on Book and Paper Conservation Budapest 4-7 Sept. 1990, pp. 382-387. (Techni-cal Associati-on of Paper and Printing Industry and the National Széchényi Library, 1992).
Frieder, R., 'Designing a Book Wrapper', in: Abbey Newsletter, 9 (1985), 3, pp. 50-52.
Goddijn, P.A., Aanbevelingen voor de conservering van bibliotheekcollecties. Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, 1991. (KB Extra, nr. 6)
Greenberg, G.S., 'Books as Disease Carriers, 1880-1920', in: Libraries and Culture - A Journal of Library History, 23 (1988), 3, pp. 282-292.
Hatchfield, P.B., 'The Problems of Formaldehyde in Museum Collections', in: The International Journal of Museum Management and Curatorship, (1986) 5, pp.183-188.
Hilbert, G.S., 'Zur Beleuchtung musealer Exponate' in: Restauro, 97 (1991), 5, pp. 313-321.
Jütte, B.A.H.G., Passieve conservering. Amsterdam, Centraal Laboratorium voor Onderzoek van Voorwerpen van Kunst en Wetenschap, 1988, p. 37. (CL-in-formatie nr. 3).
Jütte, W., 'Buchpflege und Klimatische Bedingun-gen in Bibliotheken', in: Deutscher Bibliotheksver-band, Arbeitsstelle für das Bibliothekswesen, 1978, pp. 21-26.
Karreman, M.F.S. and Hofenk de Graaff, J.H., UV-werend en lichtreducerend materiaal voor museum-doeleinden. Amsterdam, Centraal Laboratorium voor Onderzoek van Voorwerpen van Kunst en Wetenschap, 1994.
Krochmann, J., 'Beleuchtung von lichtempfindlichen Ausstellungsstücken unter besonderer Berücksichtigung der Objektschädigung durch optische Strahlung', in: 6. Internationaler Graphischer Restauratorentag, Berlin 1987.
Kroller, F., 'Auswirkungen der Klimatisierung auf die Lebensdauer von Büchern' in: Liber Bulletin, 25 (1986), pp. 32-35.
Lanting, R.W., Preventieve maatregelen tot behoud van archivalia en boeken. Luchtverontreiniging. Delft, 1990. (TNO-publication no. P89/075a).
Licht en klimaatbeheersing in musea. Amsterdam, Centraal Laboratorium voor Onderzoek van Voorwerpen van Kunst en Wetenschap/Vereniging van Musea in Brabant, [1982].
Liénardy, A.E.A., Inter Folia: handboek voor de conservatie en de restauratie van papier. Brussels, Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, 1989.
Lodewijks, J., 'The Influence of Light on Museum Objects', in: Recent Advances in Conservation: Contributions to the IIC Rome Conference, London 1963, pp. 7-8.
Macleod, K.J., Museum Lighting. Ottawa, Canadian Conservation Institute/National Museums of Canada, 1978. (Technical Bulletin 2).
Macleod, K.J., Relative humidity: its Importance, Measurements and Control in Museums. Ottawa, Canadian Conservation Institute/National Museums of Canada, 1975. (Technical Bulletin 1; reprint 1978)
Martin, S.B., 'Polyester Film Book Supports' in: Abbey Newsletter, 14 (1990), 3, p. 55.
Mathey, R.G., Air Quality Criteria for Storage of Paper-based Archival Records. Washington D.C., National Bureau of Standards, 1983. (Prepared for The National Archives and Record Service, NBSIR 83-2795).
Michalski, S. A., 'Control Module for Relative Humidity in Display Cases', In: Preprints of the Contribution to the Institute's 9th Intern. Congress, Washington 1982, pp. 28-32. (International Institute for Conservation of Historic and Artistic Works).
Miles, C.E., 'Wood Coatings for Display and Storage Cases', in: Studies in Conservation, 31 (1986), pp. 114-124.
Nes, C.J. van, Verwijdering van stof van objecten. Amsterdam, Centraal Laboratorium voor Onderzoek van Voorwerpen van Kunst en Wetenschap, 1992.
Oprea, F., 'Measures of Control and Hygiene of Records in Repositories', in: Archief- en Bibliotheekwezen in België, LVIII (1987), 1/2, pp. 299-312.
Passaglia, E., The Characterization of Microenvironments and the Degradation of Archival Records: a Research Program. Gaithersburg (USA), National Bureau of Standards, Institute for Material Science and Engineering. Polymers Division, 1987.
Petersen, D.E., 'Notes on the Binding and Storage of Vellum-leaved Books', in: Conference on the Conservation of Library and Archive Materials and the Graphic Arts, Cambridge 1980, pp. 211-217. (Institute of Paper Conservation)
Pickwoad, N., 'Alternative Methods of Mounting Parchment for Framing and Exhibition', in: The Paper Conservator, 16 (1992), pp. 78-85.
Pickwoad, N., A Report on The Parker Library at Corpus Christi College. Cambridge, 1983.
Raupach, C., 'Lichtführung in Museumsneubauten', in: Restauro, 94 (1988), 1, pp. 18-21.
Regter, F.L., Schoonmaken in musea, archieven en historische gebouwen. Amsterdam, Centraal Laboratorium voor Onderzoek van Voorwerpen van Kunst en Wetenschap, 1993. (CL-informatie-14).
Roelofs W.G.T., and Hofenk de Graaff J.H., 'Onderzoek naar de veroudering van papier in stapels', in: Onderzoek naar de mogelijkheid archiefmateriaal, boeken en andere voorwerpen van culturele waarde te beschermen tegen luchtverontreiniging door het gebruik van gebufferde dozen en omslagen, Amsterdam, Centraal Laboratorium voor Onderzoek van Voorwerpen van Kunst en Wetenschap, 1994, Project no. 92/192.
Sandwith, H., The National Trust Manual of Housekeeping. London, Penguin Books in association with the National Trust, 1988. (Reprint).
Stehkämper, H., '"Natural" Air Conditioning of Stacks', in: Restaurator 9 (1988), 4, pp. 163-177.
Thomson, G., The Museum Environment. London, Butterworths: in association with The International Institute for Conservation of Historic and Artistic Works (IIC), 1986.
Vademecum ter bescherming en onderhoud van het kunstbezit. Brussel, Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, 1986/87.
Vosteen, R., Adviesrichtlijn luchtkwaliteit archieven. 's-Gravenhage, Rijksgebouwendienst (RGD), 1995.
Weiner, M., 'If Not Now, When? A Management Approach to Environmental and Pest Control', in: Proceedings of the Symposium on the Preservation of Library and Archival Materials, Held at the South African Library, 1986, pp. 62-70.
Wittmann, H., Klimatisierung von Bergungsräumen. Wien, 1982.
Yezer, F., 'Housing, When and Why', in: Conservation and Preservation of Humanities Research Collections, pp. 149-156, Austin, The University of Texas, Ransom Humanities Research Center, 1989.