Bang voor de bal: "specialist op het gebied van kozijnen"
In de bundel Bang voor de bal speelt muziek, evenals in Tsead Bruinja’s andere bundels, een belangrijke rol. Vijf van de zes afdelingen van de bundel beginnen met citaten uit teksten van musici die invloed hebben gehad op Bruinja. Zo citeert hij onder meer Marillion, Paul Simon en Dire Straits. In sommige gedichten luistert de dichter ook naar muziek:
een koor zingt
en het erbarmen maakt de lucht om ons heen
zo dik als stroop
dan stopt de plaat
alle ingewanden
vallen uit het lied
waar wij naar kijken
alsof onze eerste kribbe
een gitaarkoffer was
(p. 27)
Of:
ergens zingt iemand
kom niet samen
kom niet samen
drijf een wig
Er wordt niet alleen verwezen naar teksten van musici. Ook is er plaats voor readymades, zoals een advertentie uit de metro, waarmee de afdeling ‘hartbewaking’ opent. Daarnaast beginnen veel gedichten met citaten van andere dichters of schrijvers. Hij speelt een spel met de citaten in zijn gedichten. Zo steekt hij in het gedicht ‘dienst’ in het geheel niet onder stoelen of banken dat hij de schrijver Enzensberger citeert:
ik laat mij graag de wet voorschrijven door een ander
zo draagt enzensberger me op lees geen gedichten mijn zoon
lees de dienstregelingen die zijn secuurder
Soms sijpelen in de gedichten tekstfragmenten door die niets met poëzie van doen hebben. Zo verwerkt hij meldingen op internetpagina’s in zijn eigen dichtregels:
geplaatst door grom…snavel
10:34 :: er zijn twee reacties :: meezingen
de ijsvogel graaft in een rechte wand
zijn nest
van drie meter diep
met zijn snavel
geplaatst door nest…bevuiler
22:53 :: er zijn vier reacties :: meezingen
ik sta naast mijn opa
in het nieuwe graf
de wanden zijn kaarsrecht
hij veegt met een rode zakdoek
het zweet van zijn schedel
hij moedigt me aan
(p. 22)
En:
olie winnen uit teerzanden
stond er in de krant
vanmiddag
(p. 28)
In de afdeling ‘vader storen’ spelen Bruinja’s jeugdherinneringen weer een rol. De lezer krijgt de indruk dat de vader een moeizame relatie onderhoudt met zijn gezin:
vader storen
die kleine machines
maakt
daarmee met
de wereld praat
wat kropt
hij op
(p. 20)
Of:
het is niet meer aan jou vader
mijn buik is hongerdoof
voor de lessen die je opbraakt
ik dacht we hameren beiden
op hetzelfde stuk marmer
maar dan met een muur ertussen
(p. 23)
In andere gedichten is Bruinja geïnspireerd door de wereldgeschiedenis. Zo wijdt hij twee gedichten aan Henry Kissinger, waarin een kritische toon te beluisteren valt:
vier henry’s liggen strak in het pak met hun buik
op een stoel door de lucht te zwemmen
de eerste kissinger brabbelt
een schutting bekladden of een eiland opblazen
ik neem liever een fout besluit
dan dat ik op de wijsheid wacht
(p. 36)
Bruinja levert ook commentaar op gebeurtenissen die actueel waren toen hij zijn bundel schreef:
dion graus van beesten met dion
weliswaar op zijn eigen wijze prominent
bleek geen honden- maar een feestprogramma
bij de limburgse omroep te verzorgen
(p. 46)
En hij geeft een eigen visie op de menselijke evolutie:
ik ga achter die beer staan en jij ervoor. als hij zich naar me omdraait,
sla jij hem met de knuppel.
er zijn dingen die je niet alleen kunt doen en die het leven een stuk
gemakkelijker maken.
de mens verloor, op een enkeling na, het haar op zijn lichaam
en kreeg het koud.
de huiden. men kon praten en sprak over elkaars huiden als men niet
over elkaars knuppel sprak.
naaikransjes ontstonden.
(p. 32)
In Bang voor de bal staan veel gedichten waarin Bruinja gebeurtenissen of uitspraken van mensen uit zijn dagelijks leven heeft verwerkt en die als een soort readymades functioneren:
een buurman informeert
heb jij die haspel nog nodig
(p. 42)
Of:
we liggen achter zeurt oprah
niet alleen op de rijken maar ook op
arme landen als polen en turkije
(p. 43)
En:
ik zit aan tafel met mijn onderbuurman die na vijf jaar
heeft besloten over de watervlekken heen te verven
(p. 12)
Ook levert hij commentaar op zijn eigen gedichten:
vroeger schreef ik gedichten over mijn vader en moeder
over opa’s en oma’s met een rustiek en pijnlijk verleden
nu luister ik naar mijn buurman
(p. 12)
In Bang voor de bal experimenteert Bruinja niet alleen met readymades en fragmenten uit het dagelijks leven. Ook de vorm van een gedicht is soms een belangrijk, betekenisgevend element. Zo staat het gedicht ‘bang voor de bal door het winkelraam’ in een tabel, die staat voor de etalage van een winkel:
|
| Afbeelding van het gedicht 'Bang voor de bal door het winkelraam' |
- Terug naar introductie
|
| Vooromslag van Bang voor de bal (2007) |