Geboren te Keulen op 17 november 1587
Overleden te Amsterdam op 5 februari 1679

Introductie

Het lyrische werk van Joost van den Vondel (Keulen, 1587) is even veelzijdig als zijn persoonlijkheid. Naast de tragedies waarom hij beroemd is geworden, heeft Vondel zijn leven lang voor een constante stroom gelegenheidslyriek gezorgd. Als kind van zijn tijd schreef hij veelal naar aanleiding van actuele gebeurtenissen en bij uitzonderlijke gelegenheden. Hij dichtte voor vrienden en familie, voor Amsterdamse bestuurders en kunstenaars en dat alles ter meerdere eer en glorie van het vaderland. Hij vervulde dan ook - officieus ! - de functie van stadsdichter van zijn geliefde Amsterdam. Vondel zelf was echter niet gauw tevreden met zijn eigen literaire capaciteiten. Hij leerde op latere leeftijd Latijn en Grieks om kennis over de klassieke cultuur op te doen die hij tijdens zijn middelbare schoolperiode node miste.

Ook op politiek en religieus gebied gaf Vondel blijk van idealisme. Zijn intense geloofsbeleving en het streven naar een oecumenische kerk, deden hem op latere leeftijd nog overgaan van de doopsgezinde gemeente naar de rooms-katholieke kerk. Deze ommekeer - en zijn strijdlust als het ging om politieke idealen - werden hem niet door iedereen in dank afgenomen en kostte hem de erfenis van zijn moeder en ook de vriendschap met P.C. Hooft sneuvelde. Toch maakte zijn maatschappelijke betrokkenheid en zijn capaciteit om algemene waarheden in zijn gedichten te leggen, hem geliefd bij veel van zijn tijdgenoten. Bewonderaars bezorgden in 1644 de eerste verzameling van zijn poëzie (Verscheide gedichten) en op vijfenzestigjarige leeftijd werd hij door kunstenaars en dichters gelauwerd als Prins der Poëten.

Tegenwoordig hebben Vondels gedichten misschien aan actualiteit verloren en wekt hij wellicht bij sommigen de indruk van ouderwets of ontoegankelijk - desondanks is zijn poëzie nog altijd boeiend. Hij schreef tenslotte niet voor zichzelf als een introvert romanticus, maar hij richtte zich - compleet met zedelijke en poëticale lessen - tot zijn lezers. Wie zich ervoor openstelt en benieuwd is naar de dichter in zijn historische en culturele context, kan in het werk van de wereldberoemde dichter heel wat moois ontdekken.

In dit profiel kunnen slechts enkele facetten van zijn dichterschap worden uitgelicht, men kan zo een glimp opvangen van de meest besproken Nederlandse dichter van de Gouden Eeuw. De kenmerkende diversiteit van Vondels omvangrijke oeuvre geldt daarbij steeds als uitgangspunt.