'Mijn tochtige denkput'
De Vlaamse dichter Bart Meuleman (1965) is naast acteur, theatermaker en vertaler ook schrijver. Hij debuteerde in 1997 met een serie gedichten Kleine criminaliteit bij uitgeverij Amerika. In 2002 was hij writer in residence voor het literaire tijdschrift Yang en hij werkte samen met Paul Verrept aan enkele kinderboeken over 'Mijnheertje Kokhals', die uitkwamen bij uitgeverij Afijn. Voor zijn dichtbundel Hulp ontving hij in 2004 het Charlotte Köhler Stipendium (7000 euro). De bundel werd bovendien genomineerd voor de J.C. Bloemprijs.
In een donkere keuken
In de reeks De Vlaamse maat verscheen bij Het gonst in Antwerpen In een donkere keuken (2004) in een oplage van 125 exemplaren. De bundel bevat 11 samenhangende gedichten die zich afspelen in en rond de keuken en over de liefde gaan. De dichter zoekt naar warmte in de schoot van een vrouw.
de plaats, als in oorlog, om niet te verraden, was een
ijskoude vloer tussen oven en kast in, om te wachten
op tekens van zuivere slaap.
uren voordien trok de zuster de deur dicht, uren voordien
sloot de werkelijke keuken zo hard hare liefde, dat
niets haar meer restte dan een giftigste oester.
(p. 3)
april, mijn hand woelt een klein nest godinnen bloot.
ik vlieg weer naar binnen, waar de kachel mijn enigste
moedertje bleef. mijn hartslag! mijn kopzorg!
uit loutere tegenzucht dovende liefde.
snel maak ik wat klaar in een koude pan,
kruip in mijn tochtige denkput.
wat mijn ambacht is, houdt mij daar bezig
(p. 6)
ik sprenkel haar beeltenis. de nacht is
nog jong als ik
opsta en afdaal, naar de donkerste keuken,
voor een warmgemaakt melkje, o soepele verrukking -
het daglicht maakt onze stembanden zwaar
.
(p. 7)
Hulp
De dichtbundel Hulp wordt voorafgegaan door een songtekst van Bruce Springsteen 'In Candy's room/There are pictures of her heroes on the wall/To get to Candy's room/You gotta walk the darkness/Of Candy's hall'. Het lijkt of Meuleman hiermee voortborduurt op In een donkere keuken.
Hulp bevat zevenendertig titelloze gedichten over een 'ik' en een 'jij' die een onduidelijke relatie zijn beland. Er lijkt sprake van een ziekteproces en van machtsmisbruik. Gaat het hier om iemand dit hulp nodig heeft of aanbiedt? De tekst is soms absurd, maar steeds ook schrikwekkend met tal van dubbelzinnigheden.
dat ik onverwachts binnenviel, dat wil ik nog kwijt,
dwars door de lijst van je openstaande deur
in je ledige kamer, mijn hond aan zijn ketting tot vlak bij je waakvlam.
(p. 22)
De 'duisterende liefde' waart rond in al te behulpzame mannen. Het gedicht is geschreven als een instructie.
neem een man als deze.
altijd bereid tot bijvoorbeeld hulp.
goed gecontroleerd door zijn
driften.
maak hem klaar voor een leven met ons,
deel in zijn vreugde.
(p. 39)
Het juryrapport van de VSB Poëzieprijs zegt over Hulp van Bart Meuleman: 'Aan de botsing van enerzijds de ongrijpbare en daardoor beangstigende gekte van de ik en anderzijds zijn overrompelend gewone, en dus herkenbare taalgebruik, dankt de bundel zijn ontwrichtende effect. Hoogst ongemakkelijke poëzie.'
