Dit dossier is bijgewerkt tot 11 maart 2009
De 74ste boekenweek (11-21 maart 2009) heeft als motto ‘TJIELP TJIELP!’, ontleend aan het gedicht ‘De Mus’ van Jan Hanlo, volgens het persbericht van de Commissie Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB), die verantwoordelijk is voor de organisatie van de boekenweek. Het is een daad van eenvoudige rechtvaardigheid om aan de dichter Jan Hanlo (1912-1969), een schrijver met veel talent en een klein oeuvre, op deze wijze de nodige aandacht te schenken. Hij schreef trouwens ook ontroerende poëzie over de merel, de lijster, raven en over het paard en de hond, terwijl hij toch geen typische ‘dierendichter’ is, zoals De Schoolmeester [zie de webpagina over de Schoolmeester] of Kees Stip.
Twintigmaal ‘tjielp’
Hanlo zelf zou waarschijnlijk nogal kritisch zijn geweest over dit gebruik van zijn tekst. Hanlo was namelijk pijnlijk secuur op zijn werk. Hij hield er voor buitenstaanders welhaast bizarre ideeën op na over de ernst van drukfouten en het belang van juist citeren. Het gedicht ‘De Mus’ is geschreven in 1949 en werd voor het eerst gepubliceerd in 1957. Het bestaat uit twintigmaal het woord ‘tjielp’ en twee gedachtestreepjes, verdeeld over zes regels, gevolgd door de afkorting ‘etc.’ En als Hanlo koos voor twintigmaal ‘tjielp’ dan moest het ook geen negentien of eenentwintig keer ‘tjielp’ zijn. Dus zomaar tweemaal ‘tjielp’ uit zijn gedicht lichten om als motto te gebruiken zou Hanlo hebben afgekeurd.
Het thema dier in de letteren
Het thema van de Boekenweek 2009 is ‘het dier in de letteren’. Een beter thema is nauwelijks denkbaar. De aanknopingspunten en associaties zijn overstelpend. Het is dan ook niet de eerste keer dat het dier in de literatuur werd behandeld. In 1954 verzorgde de CPNB de publicatie van een bloemlezing met gedichten ‘De muze en de dieren’ die was samengesteld door de dichteres M. Vasalis. Vasalis - wier honderdste geboortedag juist deze dagen wordt herdacht – maakte zelf ook enkele beroemde dierengedichten. Zij bloemleesde in minder dan zeventig bladzijden van Homerus tot Van Hattum en van Vondel tot Annie M.G. Schmidt – maar Hanlo ontbreekt, omdat die toen nog te weinig bekendheid genoot.
Dieren in de bijbel
In de bijbel zijn tijdens de zeven dagen durende schepping de dieren eerder aan de beurt dan de mens. Bij de zondvloed gaat ook de mensheid ten onder, maar speciaal voor de dieren bouwt Noach op last van God zijn ark. Schitterende afbeeldingen hiervan zijn te talrijk om in extenso te behandelen. Op de KB-website Medieaval manuscripts [zie de webpagina's van Mediaeval manuscripts] zijn zeker honderden afbeeldingen van dieren te zien uit middeleeuwse handschriften.
De KB en boeken met dieren
In het Depot van Nederlandse Publicaties worden uiteraard ook alle boeken over dieren opgenomen. De KB heeft echter ook een mooie collectie boeken over valkerij [zie de webpagina's over de Valkerij collectie]. Toevallig werd het vorig jaar verschenen boek ‘De valk’ van Kester Freriks in 2009 gekozen tot boek met het mooiste omslag van 2008.
De collectie kinderboeken [zie de webpagina's over kinderboeken] van de KB is niet specifiek op dieren gericht, maar in kinderboeken komen wel heel veel dieren voor. Dat loopt van vroege uitgaven van verhalen over de van oorsprong middeleeuwse Reintje de Vos tot aan Nijntje van Dick Bruna [zie het dossier over Dick Bruna] en Kikker van Max Velthuijs [zie de webpagina's over Max Velthuijs] aan toe.
Ten slotte: De KB bezit een prachtig ingekleurd exemplaar van de beschrijving van het rariteitenkabinet van Albertus Seba, Locupletissimi rerum naturalium thesauriaccurata descriptio (1734-1765). Seba was een Amsterdamse apotheker die tot twee keer toe een grote collectie opgezette dieren, schelpen en gesteenten verzamelde. [zie over Seba]
Literatuur
Andere link over een boek met dieren
