Dit dossier is bijgewerkt tot 2 juli 2008
Op maandag 30 juni 2008 overleed Mies Bouhuys, activiste, schrijfster van gedichten, toneel- en televisiestukken, maar vooral bekend vanwege haar kinderboeken.
Jeugd en oorlog
Mies Bouhuys was de dochter van een schoolmeester, die haar en haar vijf broers en zussen meenam op lange wandelingen langs de Vecht. Hij vertelde verhalen, zong liedjes met hen, en bracht hen liefde voor de natuur bij. Toen de oorlog begon was Mies net dertien jaar. Haar vader werd ontslagen omdat hij in de klas zei dat men zich moest schamen om wat er met de joden gebeurde, en bij het station in Weesp afscheid ging nemen toen ze werden gedeporteerd. De gebeurtenissen in de oorlog hebben grote indruk op haar gemaakt. Haar hele leven heeft ze stelling genomen tegen onrecht. Mies Bouhuys ging in Amsterdam naar de kweekschool. Ze ontmoette in 1947 de schrijver Ed Hoornik, die in de oorlog in concentratiekamp Dachau had gezeten. Hij had belangstelling voor haar gedichten en dat leidde tot de uitgave van de gedichtenbundel Ariadne op Naxos. Hiermee won ze in 1948 de Reina Prinsen Geerligsprijs. In 1957 trouwde ze met Ed Hoornik, die in 1970 overleed. Over haar leven met hem schreef ze het boek Het is maar tien uur sporen naar Berlijn(1985). De titel is ontleend aan de laatste regel van Hoornik’s gedicht Pogrom uit 1938.
Kinderboeken: werkelijkheid
De meesten kennen Mies Bouhuys van haar kinderboeken. Ze schreef realistische verhalen waarin ze onderwerpen als armoede, oorlog, vluchtelingen en racisme niet schuwde. Ze nam kinderen serieus en wilde ze aanzetten tot zelf nadenken. De Tweede Wereldoorlog is een belangrijk thema in haar werk. Hartverscheurend is het boek De dag dat Tommy drie werd (1980). Dit is gebaseerd op tekeningen van Bedrich Fritta, de vader van Tommy, gemaakt in 1944 in Theresienstadt. Fritta is omgekomen in Auschwitz, maar de tekeningen zijn bewaard gebleven en door Mies Bouhuys van tekst voorzien.
In 1982 verscheen Anne Frank is niet van gisteren. De titel geeft het al aan: vervolging en onderdrukking zijn nog steeds actueel. Het verhaal laat de ellende zien die fascisme teweeg brengt. Ze bewerkte een Amerikaans toneelstuk van Frances Goodrich en Albert Hackett over Anne Frank en schreef in opdracht van het Nationaal Comité 4 en 5 mei onder meer Vrijheid geef je door, een bundel verhalen en gedichten die in 2000 werd uitgereikt aan leerlingen van groep 7 en 8 in het basisonderwijs.
Kinderboeken: fantasie
Maar ook de fantasie kreeg bij haar kansen, zoals in haar bekendste boeken voor jonge kinderen, over de avonturen van de twee poezen Pim en Pom, treffend en speels getekend door Fiep Westendorp. De eerste verhalen verschenen in feuilleton in 1958 in Het Parool, waar ze de opvolgers waren van de verhalen van Jip en Janneke. Pim is gestreept en wil nog weleens hard van stapel lopen, Pom is voorzichtiger en verstandiger. De verhalen zijn gebundeld in de Pim en Pomnibus (1969). In 1966 werd haar boek Kinderverhalen bekroond tot Kinderboek van het Jaar, de voorloper van de Gouden Griffel. Ook maakte ze vertalingen, zoals van Winnie de Poeh (1986).
Ze heeft met haar werk voor kinderen vanaf de jaren vijftig, samen met tijdgenoten als Miep Diekmann, An Rutgers van der Loeff-Basenau, Annie M.G. Schmidt en Paul Biegel, bijgedragen aan vernieuwing van de jeugdliteratuur, met realisme, fantasie en humor.
Toneel en televisie
Mies Bouhuys schreef veel voor toneel en televisie. In 1958 trad ze in dienst van de AVRO als regisseuse en schrijfster van kinderprogramma’s. De televisieserie Woord voor woord werd door haar tot stand gebracht. In 1973 bracht het Amsterdams toneel de kindermusical Het mannetje van Stavoren. De kindermusical, Broodje boek (1979) werd zeer goed ontvangen. Ook schreef ze filmscripts, zoals voor de films van Jos Stelling Mariken (1974) en Elckerlijc (1975). Bouhuys' gehele oeuvre werd in 1982 bekroond met de Edmond Hustinxprijs voor toneel- en televisiewerk
Politiek
In haar werk blijkt ook de politieke betrokkenheid. Jarenlang vertegenwoordigde ze in Nederland de Dwaze moeders van de Plaza de Mayo in Argentinië. Ze was kritisch over de keus van Willem-Alexander voor Maxima, dochter van een man van het Videla-regime. Toch paste Bouhuys in haar werk voor het belerende vingertje: "Je kunt ze veel beter zelf aan het denken zetten", daar hebben ze hun hele leven wat aan.”
In de Koninklijke Bibliotheek worden de boeken van Mies Bouhuys bewaard en desgevraagd ter inzage gegeven. In de KB-catalogus zijn 365 titels te vinden van boeken waaraan zij heeft meegewerkt.
Het Letterkundig Museum in Den Haag heeft een uitgebreide verzameling knipsels uit kranten en tijdschriften over leven en werk van Mies Bouhuys. Ook brieven en handschriften worden daar bewaard.
Titels van Mies Bouhuys
Link
