Dossier Jos Brink (1942-2007)

Dit dossier is bijgewerkt tot 15 april 2011

Op 17 augustus 2007 overleed Jos Brink na een kort ziekbed als gevolg van darmkanker. De presentator, pastor-predikant en schrijver werd 65 jaar.

Jos Brink werd geboren op 19 juni 1942 in Heiloo. Zijn ouders verbleven daar tot het eind van de Tweede Wereldoorlog. Toen hij opgroeide, namen ze hem regelmatig mee naar toneelvoorstellingen. Zijn interesse voor cabaret ontstond hiermee al vroeg. Nog tijdens de middelbare school schreef Jos zich in voor AVRO's jeugdomroep Minjon, waar veel latere omroepmedewerkers werden opgeleid voor het beroep. Al snel presenteerde hij radioprogramma's. Ook presenteerde hij het inmiddels legendarische optreden van de Rolling Stones in het Scheveningse Kurhaus, waar het publiek de zaal afbrak. 

Samen met Frank Sanders richtte hij het theaterproductiebedrijf Tekstpierement op. In dit verband wordt een aantal cabaretprogramma's gemaakt, maar later gaan Sanders en Brink ook musicals produceren. Dit leidt tot een doorbraak met de musical 'Maskerade' (1979) en de TV-show De Jos Brink show (1970). Tijdens de productie van In de zesde hemel (1972) bloeide de relatie tussen Jos Brink en Frank Sanders ook privé op. In 1973 gingen ze samenwonen en later traden ze in het huwelijk. Jos: 'We waren onafscheidelijk. Theaterproducties deden we samen. Als ik televisieopnames had, ging hij mee. Hij werd er wel eens gek van, zo constant op elkaars lip. Maar ik vond het gezellig. [...] Achteraf begrijp ik, dat hij zich nogal eens geclaimd heeft gevoeld. En zie ik dat je elkaar ook vrij moet kunnen laten.' 

In de tussentijd bouwt Brink een televisieloopbaan op. Als panellid in AVRO's Wie-kent-kwis krijgt hij de lachers op zijn hand, mede dankzij 'aangever' Mieke Telkamp. De grappen worden door sommigen als 'te plat' ervaren, maar het kijkerspubliek waardeert de grappen en grollen van Brink zonder problemen. Zijn presentatie van Puzzeluur, eind jaren zeventig een mateloos populair programma, levert hem in 1979 een Televizierring op.
In datzelfde jaar presenteert hij een televisieprogramma ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van koningin Juliana. Het wordt opgenomen in bijzijn van de koninklijke familie. De beelden van Brink, die tegen alle regels in de koningin kust bij het overhandigen van een boeket bloemen, gaan de wereld over. Brink: 'Iedereen had het over De Kus. Dat ik dát gedurfd had, de Koningin kussen! Laat ik er dit van zeggen: onze Koningin Juliana heeft zelf geroepen: 'Er bestáát geen protocol, dat is voor idioten'.'
Jos werd bij het grote publiek steeds bekender, mede dankzij de programma's Babbelonië, waarin hij naast mede-panelleden Lous Haasdijk en Willem Duys veel grappige opmerkingen plaatste, en Wedden dat, waarin hij samen met Sandra Reemer miljoenen huishoudens aan de buis kluisterde met vreemde weddenschappen en snedige opmerkingen.

Jos Brink was als geen ander in staat om zich in te zetten voor de acceptatie van homoseksualiteit. Enerzijds deed hij dit door er in de media openlijk over te praten. In het boekje 'Wat bezielt je?' zegt hij hierover: 'Als je bijvoorbeeld ziet hoe, m.n. de RK-kerk, zich opstelt tegenover vrouwen en homosexuelen, tegenover jonge mensen die aan de moeilijke kant van de maatschappij terechtgekomen zijn, ja daar hebben ze toch weinig kijk op, weinig begrip voor.'  
Anderzijds schreef hij als pastor onder andere het boek 'Eenling is geenling', over de geschiedenis van homoseksualiteit en de theologische reflecties daarop.
De combinatie van populair entertainer en pastor vindt Jos zelf heel vanzelfsprekend: 'Kerk en theater hebben grote raakvlakken. Theater komt voort uit de kerk. Als je goed pastoraal bezig bent en niet alleen aan exegese werkt, kun je behoorlijk troostend te werk gaan. Dat is je taak. Natuurlijk wordt er bij mij in de kerk ook gelachen.' De diensten van Jos Brink, onder andere in de vrijwilligerskerk De Duif te Amsterdam, werden dan ook goed bezocht.

In de catalogus van de KB staan boeken van Jos Brink over rouwverwerking en stervensbegeleiding tussen dagboeken en columns over katten.  Brink was een bijzonder entertainer en een veelzijdig schrijver.

Literatuur

• Titels van en over Jos Brink

Artikelen over Jos Brink
- Het intens(iev)e bestaan van Jos Brink. In: Gay Krant, 22 december t/m 18 januari 2001
- Jos Brink schrijft over: 'De dag dat ik Hare Majesteit kuste'. In: Privé, 2 juni 1979
- Televisie is piepschuim': Jos Brink terug bij de NCRV met televisietoppers. In: NCRV Gids, 3 - 9 juli 2004.