Dit dossier is bijgewerkt tot 5 mei 2009
Het Canadese leger had een groot aandeel in de bevrijding: Zeeland, een deel van Limburg, Gelderland, Overijssel, Utrecht en de drie noordelijke provincies werden door hen bevrijd. Op 8 mei 1945 trokken Canadese soldaten triomfantelijk de Berlagebrug in Amsterdam over. Overal werden ze met uitbundige vreugde en gejuich ontvangen.
Het Canadese leger had zware verliezen geleden: 42.000 van hen sneuvelden, waarvan 7.600 tijdens de negen maanden durende strijd om de bevrijding van Nederland. De oorlogsbegraafplaatsen bij Bergen op Zoom, Groesbeek en Holten getuigen daarvan.
Bevrijdingskinderen
Veel Canadese militairen konden wegens gebrek aan scheepsruimte niet repatriëren. Zij bleven tot eind 1945 in Nederland en zochten ontspanning. Vooral Amsterdam was in trek; wekelijks kwamen vierduizend Canadezen naar de stad om zich te vermaken.
Dat bleef niet zonder gevolgen, zoals Lloyd Rains, een van de veteranen, bij zijn bezoek in 1980 merkte. Hij zag mensen staan die borden omhooghielden met de tekst: ‘Are you my daddy?’. Samen met zijn vrouw Olga ging hij bevrijdingskinderen helpen bij de speurtocht naar hun biologische vaders. De boeken die Olga Rains daarover schreef: We became Canadians en Children of the Liberation vormden de basis van het scenario voor de televisieserie ‘De zomer van ‘45’. Daarin is te zien hoe de bevrijding feestelijk werd gevierd. In 1991 werd de serie met groot succes op de Nederlandse televisie vertoond. De roman die naar aanleiding van de serie verscheen stond wekenlang in de boekentoptien. De door Hugo Heinen, Willem Capteyn en Carel Donck geschreven en door Bram van Erkel geregiseerde serie is onlangs herhaald.
2010: Maple leafs and tulips
De band met Canada is door de jaren heen sterk gebleven. Canadese veteranen bezochten ons land geregeld in de meimaand. De Canadese geschiedenisleraar Dave Robinson heeft plannen gemaakt om in 2010 met duizenden Canadese scholieren naar Europa te komen. Zij gaan de route van het Canadese leger volgen tijdens de ‘Victory in Europe tour’. Samen met Nederlandse scholieren zullen zij op allerlei manieren de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding herdenken. Maple leafs and tulips dienen als symbolen om deze herdenking mee te omlijsten.
Zie ook het persbericht
De Canadese bevrijders in drukwerk
Onlangs werd duidelijk dat slechts een gedeelte van de publicaties vóór en over de Canadese bevrijders, die hier kort na de oorlog verschenen, in de Nationale Bibliotheek en Archief van Canada terecht zijn gekomen. Maar dit drukwerk behoort zeker ook tot het nationale erfgoed van Canada. Daarom heeft de Koninklijke Bibliotheek een aantal van deze publicaties verzameld en schenkt deze aan de Nationale Bibliotheek van Canada.
Diverse soorten publicaties
Al in de eerste dagen na de bevrijding werden in verschillende dorpen en steden boeken gemaakt zoals De bevrijding van Groningen, Deventer vrij, De week van de bevrijding van Meppel. Deze geven een beeld van de lokale gebeurtenissen. Er werden ook boeken gedrukt om Canadese soldaten wegwijs te maken: All about Amsterdam, en Holland hails you!Factsandfigures about people, things and country. Met de “taalgids” Hello Tommies! - met Engelse en Nederlandse teksten (ook fonetisch weergegeven) - kon geprobeerd worden een gesprek aan te knopen.
De dankbaarheid van de Nederlanders werd in publicaties uitgedrukt, zoals een rijmprent met het opschrift: In dankbare herinnering / A thankful memory. Ook muziek kon niet ontbreken; het liedje Trees heeft een Canadees werd een landelijke hit. Cartoons en prentbriefkaarten geven een beeld van de contacten tussen Canadezen en Nederlanders: de sigaret als betaalmiddel, de omgang met drank en met vrouwen.
Prentenboeken met afbeeldingen van Canadese bevrijders werden gedrukt, zoals het prachtig vormgegeven Hi ha Canada, gemaakt door Mart Kempers en De kleine parade, getekend door Rein van Looy, waarin te zien is hoe Canadese soldaten en Nederlandse kinderen vriendschap sluiten. Deze twee kinderboeken kunnen bekeken worden op de website van Het Geheugen van Nederland.
Literatuur
Links
