César Domela: ook in de Koninklijke Bibliotheek

Een boekband naar ontwerp van César Domela

Van 24 november 2007 t/m 6 april 2008 is, naar aanleiding van de overdracht van 13 werken uit zijn nalatenschap, in het Gemeentemuseum Den Haag een grote overzichtstentoonstelling te zien van het werk van de Nederlandse kunstenaar César Domela. Een opmerkelijk stuk van de kunstenaar wordt daar niet getoond: een door hem ontworpen boekband, die sinds 2006 deel uitmaakt van de collectie boekbanden van de Koninklijke Bibliotheek.

De in 1900 geboren kunstenaar was de jongste zoon van de socialistische politicus Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Domela kwam al vroeg in contact met verschillende avant-garde kunstenaars en op 24 jarige leeftijd sloot hij zich aan bij De Stijl, de kunstenaarsgroep rond Mondriaan en van Doesburg. In de loop van zijn ontwikkeling verwijderde hij zich van De Stijl, ontwikkelde hij wandreliëfs en experimenteerde hij met fotomontages en typografie. Hij overleed in 1992.

In 2006 ontving de Koninklijke Bibliotheek, als onderdeel van een omvangrijke schenking, een handboekband naar ontwerp van Domela en uitgevoerd door de beroemde Franse binder Alain Lobstein. De schenking, uit het bezit van de toenmalige opdrachtgever, de verzamelaar Jan van der Marck, omvat naast de band ook het originele ontwerp en een brief van de kunstenaar.  Jan van der Marck, die bevriend was met Domela, vroeg hem om een ontwerp te maken voor Diana Trivia, een boek met illustraties van Domela. Van der Marck koos de binder Lobstein voor de uitvoering, die vervolgens contact zocht met Domela.

In de brief, die Domela in 1985 naar zijn opdrachtgever stuurde, meldt hij dat hij het ontwerp niet vooraf opstuurt omdat er na het contact met de binder mogelijk nog iets aan verandert. “…je moet dus maar vertrouwen hebben dat ik iets goeds voor je maak”. Aan de voltooide band is te zien dat er inderdaad enige wijzigingen in het oorspronkelijke ontwerp zijn aangebracht. Domela was zeer te spreken over het resultaat, en zorgde er voor dat de band werd opgenomen in de prestigieuze overzichtstentoonstelling van zijn werk in het Musée de la Ville de Paris in 1987.