Drs. P negentig jaar

Een van de uitzonderlijkste Nederlandse artiesten is zonder twijfel drs. P. Weinigen vatten het levenslied en ‘light verse’ zo ernstig op als hij. Moralistisch is drs. P nooit ofte nimmer. Amusant des te meer. Zijn negentigste verjaardag is aanleiding voor een hommage.

Een Hollandse Zwitser

Drs. P werd geboren op 24 augustus 1919 in het Zwitserse Thun als Heinz Hermann Polzer. Zijn moeder was een Nederlandse, zijn vader een Oostenrijker. Toen zijn ouders scheidden was Heinz Polzer nog een peuter. Hij ging mee naar Nederland met zijn moeder, die na de scheiding naar haar vaderland terugkeerde. Afgezien van zijn Oostenrijkse vader en zijn Zwitserse nationaliteit is Polzer zo Hollands als maar kan.
In Rotterdam studeerde hij economie en hij volgde pianolessen. Over zijn privéleven is drs. P weinig meedeelzaam: hij trouwde in 1964, dat is wat hij erover kwijt wil.

Periode van omzwervingen

Het Zwitserse paspoort kwam tijdens de Tweede Wereldoorlog goed van pas, toen hij in de gevangenis belandde wegens subversieve activiteiten. Na de oorlog trad hij in Parijs op als vertaler en als barpianist voor de Amerikaanse bevrijders. Nadat hij zijn studie had voltooid, vond hij werk als redacteur bij Winkler Prins. Latere omzwervingen brachten hem in de Verenigde Staten en hij werkte hij als copywriter voor een reclamebureau in Indonesië. Toen daar in 1958 alle Nederlanders het land werden uitgezet, had Polzer opnieuw profijt van zijn Zwitserse paspooort; hij mocht blijven. Sinds 1960 woont hij in Nederland.

Een schrijvende econoom

Al in de jaren vijftig schreef hij liedjes en gedichten. Zijn doorbraak bij een groter publiek volgde in de jaren zestig, door een optreden in het programma van Willem Duys, die het pseudoniem drs. P bedacht. NB met een punt achter drs., maar achter de P niet. Er volgden nog vele optredens op de Nederlandse televisie, zeker toen in 1974 zijn lied ‘Dodenrit’, met de regel ‘troika hier, troika daar’, in de hitparade kwam.
In 1953 verscheen de eerste publicatie van Heinz Polzer,
Zang- en leesboekje voor belangstellenden. Dit werd uitgegeven door W.L. en J. Brusse te Rotterdam, onder het pseudoniem ‘Een kindervriend’. De bibliografie van drs. P telt inmiddels meer dan honderd nummers.

Vormvastheid en nieuwe vormen

Twee dingen vallen op in het poëtische oeuvre van drs. P. In de eerste plaats dat hij zich met niet aflatende ijver inzet voor de bevordering van het vormvaste vers. Ten tweede zijn streven om juist in het tradionele genre van het vormvaste vers nieuwe versvormen te ontwikkelen en die vervolgens natuurlijk zelf perfect uit te voeren. Zijn handelsmerk is de even onbedaarlijke als onnavolgbare humor. Hij combineert dit met zijn opvallende, afwijkende verschijning: een deftige heer op leeftijd met een sigaar en kraakstem.

Het Rijmschap

Drs. P publiceerde verschillende handleidingen voor het maken van traditionele of nieuwe vormvaste poëzie. Jarenlang vormde hij samen met cabaretier en tekstschrijver Ivo de Wijs het ‘Rijmschap’. De titels van zijn instructieve werken vertellen al een verhaal op zichzelf: Maak thuis uw eigen tekst (1975), Ons knutselhoekje. Dartelen met versvormen (1975), Plezierdichten (1979), Het rijmschap (1982),
Handboek voor plezierdichters (1983), Het rijmschap compleet,
en nog meer lief en leed (1984) en ten slotte Versvormen. Leesbaar handboek (2000), welke laatste titel een sterk uitgebreide versie is van het Handboek voor plezierdichters.

Gedichten over groente en prozawerk

Waar voor drs. P juist de uitdaging ligt is poëtische teksten te moeten schrijven over een onpoëtisch onderwerp. Zie bijvoorbeeld zijn Tuindersliedboek, met allerlei in opdracht geschreven gedichten over groente en fruit, waaronder het succesvolle lied ‘Knolraap en lof, schorseneren en prei’.
Ook als prozaïst heeft drs. P een respectabel oeuvre opgebouwd, dat minder bekendheid geniet dan zijn liedjes en gedichten, maar dat evenzeer wordt gekenmerkt door droogkomische trefzekerheid. Bovendien verschenen er natuurlijk de nodige singletjes, LP’s en cd’s, alle met aansprekende titels als ‘Over land en zee met drs. P’, ‘Romantiek voor twee’ en ‘ Drs. P compilé sur CD’.

Drs. P in de KB

De KB bezit het merendeel van de publicaties van drs. P, onder andere het in 1953 verschenen Zang- en leesboekje voor belangstellenden, dat tot de zeldzame uitgaven behoort.