Een gebaar voor Amnesty International

Dit dossier is bijgewerkt tot 21 mei 2008

Aksie 'De Bevrijdende Lach' op 16 en 17 mei 1983 in Carré

In mei 1983 werden in Carré twee avonden amusement verzorgd door Wim de Bie, Freek de Jonge en Kees van Kooten. Het betrof de Aksie De Bevrijdende Lach, waarvan de opbrengst ten goede zou komen aan Amnesty International.  
Op deze bijzondere avonden verschenen op het podium bekendheden als Herman Brood, André Hazes, Paul Haenen, Rinus Ferdinandusse, Kamagurka, Herman van Veen en Urbanus. Allen verleenden belangenloos hun medewerking. Wat het extra bijzonder maakte: Koot & Bie en Freek de Jonge gingen samen aan het werk. Vooral voor links en hoger opgeleid Nederland op dat moment zowat de top van de humor.
Koot & Bie waren vooral actief op de televisie. Freek de Jonge maakte solo-theaterprogramma’s in het begin van de jaren tachtig. Van de twee avonden verschenen een dubbelelpee - inmiddels een collector’s item - en een eindverslag onder de titel: Een Gebaar voor Amnesty International, met veel foto’s van de artiesten die tijdens deze avonden hadden opgetreden. Op 25 mei 1983 zond de VPRO een samenvatting van de twee avonden uit.

Koot & Bie, zoals het duo doorgaans werd aangeduid, waren in 1983 al geruime tijd op de buis te zien. Ze begonnen in de jaren zestig met hun creatie de Klisjeemannetjes. Later verschenen ze in het programma Hadimassa en vervolgens als Het Simplisties Verbond waren ze tv-persoonlijkheden geworden. Daarnaast kon het publiek van hun werk genieten in boekvorm, via de Bescheurkalenderof op de plaat: de Simpelpees 1 en 2en platen als Hengstenbal, Op hun pik getrapt of Mooie meneren. Niet alleen als duo, maar ook individueel zaten de heren niet stil. Kees van Kooten schreef werken als Treitertrends, Koot graaft zich autobio en Veertig. Wim de Bie publiceerde Valt er vanavond nog iets te versieren? : dagboek van Nellie en Meneer Foppe en het gedoe. Publicaties waarmee Koot & Bie in de jaren zeventig en tachtig voor de dag kwamen. 

Freek de Jonge was in de jaren zestig aan de slag gegaan als cabaretier. Tot eind 1979 vormde hij samen met Bram Vermeulen het succesvolle Neerlands Hoop (in bange dagen). Vanaf 1980 trad Freek de Jonge solo op met de programma’s De komiek, De tragiek , De mars en De mythe. Hij maakte met die programma´s lange tournees voor uitverkochte zalen. Freek de Jonge verzorgde verder in 1982 de oudejaarsconférence De Openbaring. Van de programma’s van Neerlands Hoop en van de soloprogramma’s kwamen lp’s en dubbelelpees uit. Daarnaast kwamen er van veel programma’s uitgaven in boekvorm. Over Neerlands Hoop verscheen het boekje Neerlands Hoop : 12 jaar Bram & Freek.

De Nederlandse afdeling van Amnesty International had het drietal verzocht de avond te verzorgen. Het moest de Nederlandse versie worden van de Engelse Amnesty International productie, de Secret policeman’s ball, waarbij onder meer Mr. Bean had opgetreden. Koot & Bie en Freek de Jonge toonden zich onmiddellijk bereid om zich voor Amnesty in te zetten. Zij gingen artiesten uitnodigen en het programma samenstellen. Dat verliep allemaal vlotjes en in eendrachtige samenwerking. Koot & Bie hadden hun formules en ideeën, Freek de Jonge voegde daar zijn absurde invallen aan toe. Het leverde een bont geheel op.

Over de hoogte van de uitzendrechten voor de televisie werd nog onderhandeld. De VARA leek even in aanmerking te komen om de uitzending te verzorgen. Voor het uitzenden door Veronica wilden De Bie, De Jonge en Van Kooten zich niet lenen. Uiteindelijk wist de VPRO voldoende geld bijeen te krijgen voor de uitzending. Mede dankzij de toegangsprijzen, die van f 25,- tot f 150,- opliepen, bedroeg de uiteindelijke opbrengst zo’n f 600.000,- en Amnesty verwierf zo'n 7000 nieuwe leden.

Tijdens een persconferentie in Carré op 20 april 1983 zei Freek de Jonge dat een eventueel tweede programma voor dit goede doel Nog een gebaar zou kunnen gaan heten. Dat vervolg is er nooit gekomen. Slechts voor enkele van de betrokkenen had het evenement langdurende gevolgen. Maar de herinnering blijft en zal opnieuw gevoed worden, want Amnesty International heeft besloten om een dvd van de televisieuitzending uit te brengen. Op de bijzondere datum 17 mei 2008, tevens de 25e verjaardag van de actie, verschijnt de drie uur durende tv-registratie van Een Gebaar op dvd. Wie het evenement indertijd gemist heeft of zich er nauwelijks iets van kan herinneren, biedt dit de gelegenheid een stap terug in de tijd te zetten en deze unieke voorstelling te aanschouwen.