Huwelijk Beatrix en Claus in 1966

Dit dossier is bijgewerkt tot 17 november 2010

Prinses Beatrix en Claus von Amsberg hadden elkaar in februari 1965 ontmoet tijdens een wintersportvakantie in het Zwitserse Gstaad. Er volgden andere ontmoetingen. De bekendmaking van hun verloving kwam eerder dan ze aanvankelijk van plan waren. Op 6 mei 1965 verschenen namelijk in een Britse krant foto’s van Beatrix, hand in hand met een onbekende man in de tuin van Kasteel Drakenstein. Natuurlijk waren huwbare prinsessen doelwit van paparazzi. Een dag later stonden de foto’s in De Telegraaf. De pers wist al snel de identiteit van deze man te achterhalen. De schok was groot toen het een Duitser bleek te zijn.

Weer een gevoelige kwestie?

In de jaren zestig waren anti-Duitse gevoelens in Nederland volop aanwezig. Bovendien lag het huwelijk van prinses Irene met een rooms-katholieke Spaanse troonpretendent, amper een jaar eerder, vers in het geheugen. Nu ontstond er weer veel commotie. Zeker toen bekend werd dat Claus lid van de Hitlerjugend was geweest, klonken uit kringen van het voormalig verzet protesten (Claus 'raus). Tevens was niet duidelijk wat zijn verhouding tot Beatrix was.
Om een einde te maken aan alle speculaties maakte koningin Juliana op 28 juni 1965 via tv de verloving bekend. Zij benadrukte dat Claus uit een antinazi familie kwam. Claus zelf sprak in het Nederlands: “ Ik ben mij welbewust van uw gevoelens en de moeilijkheden die hier voor velen aan verbonden zijn […] Ik begrijp dit en respecteer dit.”

Onderzoek

De Nederlandse regering stelde een onderzoek in naar Claus’ verleden. Dat stond onder leiding van professor Loe de Jong, de directeur en oprichter van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (het huidige NIOD). Als autoriteit op het gebied van de Tweede Wereldoorlog was hij populair sinds de televisieserie De bezetting. Het onderzoek zuiverde Claus van alle blaam. Hij was inderdaad lid geweest van de Hitlerjugend en had aan het eind van de oorlog als 18-jarige voor de Wehrmacht gevochten. Daar kon een Duitse jongeman niet aan ontkomen. Claus had echter nooit sympathie voor de nazibeweging gekoesterd. Na de oorlog had een geallieerde zuiveringscommissie hem nicht betroffen verklaard.
Met deze informatie kon de Nederlandse regering het huwelijk goedkeuren en Claus kreeg het Nederlandse staatsburgerschap. Een aantal Nederlanders bleef hem met argusogen bekijken, maar al spoedig was hij een populair lid van het koningshuis.

Huwelijk in Amsterdam

Het koninklijk paar maakte bekend op 10 maart 1966 in Amsterdam te willen trouwen. Dit leidde tot nieuwe protesten. De keuze voor Amsterdam werd, omdat vandaar zoveel joden waren weggevoerd, als onkies beschouwd. Beatrix en Claus stelden voor de plechtigheden te verplaatsen naar Baarn. De regering hield evenwel vast aan de hoofdstad.
Het was van meet af aan duidelijk dat de dag niet rustig zou verlopen. De ludieke protestbeweging Provo uitte allerlei bedreigingen. Zo zouden ze politiepaarden met LSD ingesmeerde suikerklontjes geven en ze dreigden het Amsterdamse drinkwater met deze drug te besmetten. De maneges en waterleidingen werden daarop goed bewaakt. Provo leidde hiermee de aandacht af van zijn eigenlijke actie.

Trouwdag met rook

Op de huwelijksdag reed het paar 's ochtends vanuit het Paleis op de Dam in de Gouden Koets naar het stadhuis. Hier werden zij door burgemeester Van Hall in de echt verbonden. Daarna reed het gezelschap naar de Westerkerk. Toen de stoet in de Raadhuisstraat kwam gooide een provo een rookbom naar de koets. Deze bom maakte het huwelijk meteen wereldnieuws, want de televisiebeelden met de grote rookwolk gingen de wereld over. Veel mensen stonden niettemin in de kou en de regen langs de weg het paar toe te juichen. Het toonde aan dat veel Nederlanders geen moeite meer hadden met Claus. In een overvolle kerk werd het huwelijk ingezegend.

Huwelijksreis

Na de inzegening maakte het pasgetrouwde paar een rondrit door Amsterdam en keerde terug bij het Paleis op de Dam. Enkele uren later vertrokken Beatrix en Claus op huwelijksreis, uiteraard naar een onbekende bestemming om tot rust te komen. Zij gingen wonen op Kasteel Drakenstein. In heel Nederland vonden die dag nog lange tijd feestelijkheden plaats.

In het Oranjepaviljoen in de Leeszaal van Nederland staan diverse boeken over Beatrix, Claus en hun huwelijk.