Huwelijk Juliana en Bernhard in 1937

Dit dossier is bijgewerkt tot 2 januari 2012

In januari 1937, inmiddels vijfenzeventig jaar geleden, traden prinses Juliana en prins Bernhard in het huwelijk.

Het had zeven jaar geduurd om een geschikte huwelijkskandidaat voor Juliana te vinden. Dat ging niet makkelijk. Nederlandse diplomaten speurden vergeefs onder de huwbare leden van Europese vorstenhuizen en adellijke families. Het was in die tijd gebruikelijk dat troonopvolgers jong trouwden en Juliana was al zesentwintig.
Wat de zaak bemoeilijkte was dat de hofhouding van Wilhelmina in de hoge Europese kringen bekendstond als sober, ouderwets en stijf. Bovendien stelde Juliana strenge eisen aan haar toekomstige echtgenoot, terwijl zijzelf niet zeer populair was. De prinses was verlegen, onzeker, soms koppig en geen echt aantrekkelijke verschijning.

Bernhard von Lippe-Biesterfeld

De Duitse prins Bernhard probeerde via een Nederlandse diplomaat in contact te komen met Juliana. De ontmoeting vond plaats in februari 1936 in het Oostenrijkse Igls. Juliana was onder de indruk van zijn charme en en hij viel in de smaak, ook bij Wilhelmina trouwens. Bernhard vond de prinses ‘erg verlegen maar ontzettend lief’. Er is geopperd dat zijn financiële toekomst een rol speelde, maar het blijft gissen naar zijn beweegredenen. Later heeft hij zich laten ontvallen zijn huwelijk vooral als een, in zijn eigen woorden, challenge te zien. Hij wilde van de niet bijzonder majestueuze echtgenote een elegante, mondaine koningin maken.

Verloving

Het Nederlandse volk was evenzeer opgelucht en ingenomen met deze ‘Doorluchtige Hoogheid’, zoals zijn Duitse titel werd vertaald. Dat bleek toen Bernhard aan het Nederlandse publiek werd voorgesteld. In de verlovingsnacht op 8 september 1936 was in de Haagse lucht de met lichtjes geschreven tekst ‘Welkom prins Benno’ te lezen. De verloving van Juliana en Bernhard werd in Nederland uitbundig gevierd. In deze crisisjaren was een vrolijke noot zeer welkom.

Huwelijksdag

Prinses Juliana en prins Bernhard trouwden op 7 januari 1937 in Den Haag. De stad stroomde al vroeg vol met honderdduizenden belangstellenden. Het begon in Paleis Noordeinde met ‘een schitterend tafereel, het geheele voorplein gevuld met militairen in hun kleurige uniformen’, aldus het avondblad Het Vaderland dezelfde dag. Verschillende erewachten en studentenweerbaarheidsafdelingen marcheerden langs het paleis. De Gouden Koets bracht het paar naar het stadhuis. De kapel zette het Wilhelmus in dat de vele toeschouwers aan de kant van de weg uit volle borst meezongen.

Stadhuis, kerk en paleis

In het stadhuis werd het burgerlijk huwelijk gesloten. Daarna vertrok de stoet naar de Sint Jacobskerk voor de kerkelijke inzegening.
De dag was ook op een andere manier bijzijnder. Het was het eerste koninklijk huwelijk waarvan de radio verslag kon uitbrengen. De verzuilde omroepen KRO, NCRV, VARA en de AVRO verzorgden een gezamenlijke uitzending. Dat was een mijlpaal, want vooral de laatste twee omroepen waren in hun beginjaren in een felle strijd verwikkeld. Via het nieuwe medium kon het publiek op straat live het ja-woord in de kerk horen. Een luid gejuich barstte los.
Na de huwelijksvoltrekking maakten de prins en prinses een rondrit door Den Haag. Die eindigde op Paleis Noordeinde waar het paar zich op het balkon vertoonde aan het zingende publiek.

In het Oranjepaviljoen op de Leeszaal van Nederland staan diverse speciale feestuitgaven over verloving en huwelijk van Juliana en Bernhard.

Literatuur

Selectie van boeken over Juliana en Berhard