Biografie

Biografie

Zoals haar moeder voor haar heeft koningin Beatrix haar naderende verjaardag aangegrepen om haar abdicatie, het neerleggen van haar ambt, aan te kondigen. Hoewel er de afgelopen jaren tot vervelens toe over gespeculeerd werd, koos zij haar eigen moment. De combinatie van de aanstaande viering van tweehonderd jaar Koninkrijk, en haar eigen leeftijd van 75 jaar vindt zij een goede aanleiding om de scepter door te geven aan de volgende generatie. Bij haar is er geen sprake van ‘verval van krachten’ of  ‘de lasten van de ouderdom’, zoals bij haar moeder en grootmoeder voor haar. Ze vindt het simpelweg tijd worden om te plaats te maken. De Koningin, die bij haar aantreden zoveel tegenstanders had – wie herinnert zich niet de rellen rond haar inhuldiging–, werd nu door de premier uitgezwaaid als ‘icoon van Nederland’.

Jeugdjaren

De geboorte van Beatrix Wilhelmina Armgard, Prinses van Oranje-Nassau, op 31 januari 1938 werd in Nederland uitbundig gevierd. Maar de oorlogsdreiging zorgde ervoor dat haar jongste jaren turbulent verliepen. Toen ze ruim twee jaar was vielen Duitse troepen ons land binnen en begon ook voor Nederland de Tweede Wereldoorlog. Samen met haar moeder en haar zusje prinses Irene (1939), kreeg Beatrix in Canada een veilig onderkomen. Daar werd in 1943 prinses Margriet geboren. Na de oorlog keerde het vorstelijk gezin terug naar Nederland, waar het in 1947 nog werd uitgebreid met een vierde dochter, prinses Marijke, die zich later Christina liet noemen.

De jaren vijftig en zestig

Het was de wens van koningin Juliana dat Beatrix een naar omstandigheden betrekkelijk normaal leven kon leiden. Ze ging naar een lagere en middelbare school en ontwikkelde zich op een manier die niet meer dan strikt noodzakelijk afweek van hoe andere Nederlandse kinderen opgroeiden. Niettemin bereidde zij zich als kroonprinses in die jaren al voor op het koningsschap.
Vanaf haar achttiende trad Beatrix in de openbaarheid en gaf zij invulling aan haar toekomstige rol in de monarchie, voor zover zij dit kon combineren met een studie in Leiden, waarmee zij in 1956 was begonnen. Zo nam zij zitting in de Raad van State.

Huwelijk

Geruchten over verschillende huwelijkskandidaten bleven niet uit. Toen er werkelijk een serieuze kandidaat verscheen, de Duitse diplomaat Claus von Amsberg in 1965, werd Beatrix het middelpunt van aanvankelijk negatieve publieke belangstelling. Hoe kon de kroonprinses kiezen voor een Duitser? De Tweede Wereldoorlog was amper twintig jaar geleden en er waren volop anti-Duitse sentimenten aanwezig. Het huwelijk vond desalniettemin doorgang, in 1966 in Amsterdam – ontsierd door relletjes en een rookbom.

Prins Claus

Claus ontpopte zich als een charmante en intelligente prins-gemaal, die met humor en op diplomatieke wijze optrad. Zijn populariteit steeg daardoor tot grote hoogte. Er volgden voor Beatrix en Claus gelukkige jaren, waarin hun drie zonen werde geboren. Zij leefden, zoveel als mogelijk was, in betrekkelijke afzondering, als een harmonieus gezin op kasteel Drakensteyn.

Koningin Beatrix

In 1980 volgde Beatrix Juliana op, die na een periode van tweeëndertig jaar afstand deed van de troon. De inhuldiging ging net als haar huwelijk gepaard met rellen, zij het van een ernstiger en gewelddadiger aard. Vooral de Amsterdamse kraakbeweging greep de plechtigheden aan om haar onvrede (‘geen woning, geen kroning’) te uiten. Er waren talloze confrontaties tussen actievoerders en de ME. 30 april 1980 werd de dag van de ‘stadsoorlog’. Beatrix heeft dit ongetwijfeld als pijnlijk ervaren. De inhuldiging zelf verliep zonder incidenten, want de politie had de plaats van handeling grondig afgegrendeld.

Staatshoofd

Als vorstin gaf Beatrix aan haar positie een zakelijker en meer direct betrokken inhoud dan Juliana. Ze verhuisde naar Den Haag en betrok een werkpaleis aan het Noordeinde, vlakbij het Binnenhof en de Raad van State. Hiermee liet zij zich kennen als een serieus en nadrukkelijk aanwezig staatshoofd. Anderzijds betoonde zij medeleven en compassie aan slachtoffers van de verschillende rampen die gedurende haar regering plaatsvonden. Denk aan haar bezoek aan de plaats en slachtoffers van de Bijlmerramp, de vuurwerkramp in Enschede en de nieuwjaarsbrand in Volendam.

Opnieuwe turbulente jaren

De eerste jaren van de 21ste eeuw brachten Beatrix verschillende moeilijkheden. De aanstaande partner van kroonprins Willem-Alexander, de Argentijnse Máxima Zorreguieta, riep discussie op in de media vanwege de regeringspost die haar vader had bekleed onder het Videla-regime. Op aandringen van de Nederlandse regering woonde vader Zorreguieta de bruiloft van Willem-Alexander en Máxima in 2002 niet bij. Ook het huwelijk van prins Friso in 2004 verliep niet rimpelloos, omdat de media zijn bruid Mabel Wisse Smit zo ongeveer een crimineel verleden toedichtten.
Na langdurige gezondheidsproblemen overleed in oktober 2002 prins Claus, haar belangrijkste adviseur. In 2004 overleden op hoge leeftijd Beatrix’ beide ouders. In 2012 werd prins Friso tijdens het skiën bedolven onder een lawine en raakte in een coma; op 12 augustus 2013 overleed hij aan de gevolgen hiervan.
Gelukkig waren er vele vreugdevolle momenten. Beatrix werd acht keer grootmoeder. Zij ontving enkele prestigieuze onderscheidingen, waaronder een ere-doctoraat van de Universiteit Leiden en de Europese Karelsprijs. Overwegingen hierbij waren haar inzet voor vrijheid en voor Europese eenwording.
De vrouw die bij haar aantreden als koningin veel negatiefs over zich heen kreeg, is erin geslaagd het koningsschap te vervullen op een wijze die diep respect afdwingt. Nu, bij haar aftreden is zij alom geliefd en gerespecteerd.
Zij bedankte in een televisietoespraak het Nederlandse volk voor de mooie jaren, ‘waarin ik uw koningin mocht zijn’.

 

zie ook...
Dossier koningin Juliana
Dossier prins Bernhard
Dossier prins Claus