75 jaar Libelle

Dit dossier is bijgewerkt tot 12 april 2009

Libelle in de jaren dertig

Op 13 april 1934 verscheen het eerste nummer van Libelle : geïllustreerd weekblad voor de vrouw. Het blad was meteen een succes. De Nederlandse vrouw las graag over het huishouden, (zelfmaak)mode, gezin en opvoeding, koken, over de seizoenen en de feestdagen. Brievenrubrieken, reportages, verhalen, feuilletons, puzzels en advertenties vulden de overige pagina’s. De human interest kwam aan bod in de artikelen over vorstenhuizen en over bekende Nederlanders. Libelle had geen expliciete religieuze of maatschappelijke signatuur. Met een oplage van meer dan honderdduizend exemplaren bereikte het blad een groot vrouwelijk lezerspubliek. Dat bracht de adverteerders naar Libelle: de meeste van die vrouwen beheerden immers een huishoudportemonnee.

Na de Tweede Wereldoorlog

Door papierschaarste en op last van de Duitse bezetter moest Libelle ophouden te verschijnen in september 1944. Tot vreugde van talloze lezeressen lag dit “vakblad voor de vrouw” weer op de deurmat op 8 maart 1946. De inhoud was hetzelfde als voor de oorlog: praktische tips, achtergrondinformatie en ontspanningslectuur. Maar in de jaren zestig veranderde de samenleving: ontzuiling en ontkerkelijking, de televisie, emancipatie, drugs en communes deden hun intrede. De jeugdcultuur ontstond en men kreeg meer vrije tijd. De inhoud van Libelle veranderde mee: de artikelen over seksualiteit en anticonceptie, over huwelijk, relaties en over werkende vrouwen weerspiegelden de tijdgeest.

Ontwikkelingen en hoge oplagecijfers

In de jaren zeventig en tachtig zetten die veranderingen door: echtscheidingen, individualisering en opleidingsmogelijkheden, alleenstaanden (de nieuwe vrijgezel), LAT-relaties en ongehuwd samenwonen, Libelle kon er niet omheen. De redactie en een team van deskundigen bleven de ontwikkelingen volgen om de lezers, zoals in de brievenrubrieken, erover te informeren. Daarbij was Libelle eerder trendvolgend dan trendsettend, maar niet behoudend. Het blad nam geen expliciete standpunten in, maar bleef vooral praktisch en redelijk. Dat hield het populair: jarenlang rolden er honderdduizenden exemplaren van de pers, miljoenen lezeressen kregen de Libelle in handen. En dat terwijl allerlei ‘glossy’s’ en diverse zogeheten ‘roddelbladen’ concurrentie kwamen aandoen.

Spin-off van Libelle

Naast het wekelijkse damesblad verzorgt de Libelleredactie eigen publicaties, zoals Libelle weet 't uit 1969 en het Libelle kookboek uit 1974 of Opvoeden is leuk! uit 2006. In 1970 begon in Libelle de immens populaire strip Jan, Jans en de kinderen. Na vijfentwintig jaar verscheen een speciale jubileumuitgave
Jan Kruis : de geschiedenis van 25 jaar 'Jan, Jans en de kinderen'.
De Libelle heeft al verschillende jubilea achter de rug, ter gelegenheid waarvan speciale uitgaven verschenen. Zo stelde in 1974 Leonard de Vries een uitgave samen toen Libelle veertig jaar bestond: Weekblad Libelle : een fascinerende selectie uit de jaargangen 1934-1974. Bij het vijftigjarig jubileum vatte Libelle haar rol als “vriendin” van de vrouw samen in Libelle 50. En zo rond april 2009, als het blad vijfenzeventig jaar bestaat, zal weer een speciaal nummer verschijnen.

Libelle website en het lezerspubliek

Sinds het eind van de twintigste eeuw heeft Libelle een website, een mediaplatform waarmee het blad zijn lezers bedient. Via die website bereiken allerlei vragen en opmerkungen Libelle en kunnen de lezers met elkaar communiceren. De website biedt plaats voor enquêtes en polls, columns, oproepen en verwijzingen naar diverse relevante websites. Uiteraard maakt deze website het lezen van Libelle zelf niet overbodig. Het is een toevoeging aan de community van het blad, dat meedoet in een veranderende maatschappij. Anno 2009 zijn er in Nederland niet veel huisvrouwen "oude stijl" meer, die alleen binnenshuis bezig zijn.

Libelle en de KB

De Koninklijke Bibliotheek bezit de Libelle vanaf 1962. De jaargangen vanaf 1934 heeft de KB niet compleet; die zijn in plukjes binnengekomen. De reden is dat de KB aanvankelijk vooral wetenschappelijke tijdschriften verwierf. Publiekstijdschriften en damesbladen hoorden daar niet zozeer bij. Overigens zijn de publiekstijdschriften sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw zelf object van serieus onderzoek. Hun rol als raadgever en/of vraagbaak of als spiegel van de maatschappij staat daarbij centraal.
Via de KB-catalogus zijn de afleveringen van Libelle aan te vragen, maar ze worden niet uitgeleend. De boekuitgaven van en over Libelle zijn alle aanwezig in het Depot van Nederlandse Publicaties en in de KB in te zien.