Angèle Manteau (1911 - 2008)

Op 21 april 2008 overleed Angèle Manteau, la grande dame van de Vlaamse uitgeverij. Haar betekenis gedurende de 20ste eeuw voor de ontwikkeling van het boekenvak in het algemeen en de literaire uitgeverij in het bijzonder is moeilijk te overschatten, zeker voor Vlaanderen. Voor de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag was Angèle Manteau van bijzondere betekenis omdat zij in 1998 besloot een groot deel van haar persoonlijke archief aan de KB toe te vertrouwen.

Angèle Manteau, geboren te Dinant in 1911, heeft een indrukwekkende carrière gemaakt als uitgever. Zij kwam als 18-jarige studente toevallig op kamers in Brussel bij de Nederlandse letterkundige Jan Greshoff. Daar ontmoette zij talrijke dichters en schrijvers van belang, onder wie Slauerhoff, Willem Elsschot, A. Roland Holst en E. du Perron, welke laatste haar liefdevol aanduidde met de koosnaam ‘Engeltje Manteltje’. In 1932 nam zij de Brusselse vestiging over van de Nederlandse uitgever A.A.M. Stols, in 1938 vestigde zij Uitgeversmaatschappij A Manteau NV. In 1971 ging de uitgeverij over in andere handen en trad Angèle Manteau in dienst van Elsevier te Amsterdam. In 1987 werd zij in de adelstand verheven met de titel van baronesse. Haar roem is mede bepaald door de geruchtmakende opstellen van Jeroen Brouwers, die Vlaamse uitgeefpraktijken hekelde en de persoon Angèle Manteau scherp attaqueerde.

Het Manteau-archief omvat honderden brieven, maar ook knipsels, foto's, leesrapporten, folders en enkele manuscripten. Het materiaal heeft voornamelijk betrekking op de periode na 1971, toen Angèle Manteau in Nederland actief was. De brieven en andere documenten zijn afkomstig van talrijke schrijvers en schrijfsters, van Adriaan Roland Holst tot Oscar van den Boogaard, van Gerard Reve tot Hannes Meinkema. Interessant is dat ook talloze afschriften aanwezig zijn van brieven die Manteau zelf geschreven heeft, zodat dikwijls briefwisselingen zijn te reconstrueren.

Het archief is aan de KB overgedragen na bemiddeling van het Leidse antiquariaat Aioloz, dat de bibliotheek van mevrouw Manteau heeft aangekocht. Sinds de verwerving van het Manteau-archief door de KB in september 1998 is het materiaal gedetailleerd beschreven en gedocumenteerd. De archivalia worden bij de Koninklijke Bibliotheek aan belangstellenden ter inzage gegeven.

NB Het recht op publicatie van brieven en dergelijke is overigens onvervreemdbaar en berust bij de betreffende auteurs of hun rechthebbenden