Dossier Aad Nuis (1933-2007)

Dit dossier is bijgewerkt tot 9 november 2007

Aad Nuis (18 juli 1933) groeide op in een gereformeerd gezin in Sliedrecht. In de jaren vijftig ging hij politieke en sociale wetenschappen studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Hij schreef in deze periode voor het Amsterdamse studentenblad Propria Cures. Later publiceerde hij veelvuldig gedichten, essays en kritieken in literaire tijdschriften als Hollands Weekblad en Tirade, in de Haagse Post en de Volkskrant. Hij zocht vaak de confrontatie met de gevestigde orde.

Weinreb-affaire

In de jaren zeventig was hij betrokken bij de Weinreb-affaire. De joodse econoom Friedrich Weinreb was na de oorlog veroordeeld wegens collaboratie. Nuis en zijn toenmalige echtgenote Renate Rubinstein waren van mening dat Weinreb ten onrechte was veroordeeld. Weinreb had juist veel joden geholpen door –weliswaar tegen betaling– te voorkomen dat ze op transport werden gesteld. Nuis en Rubinstein wensten eerherstel voor Weinreb. Daarbij vonden ze de schrijver W.F. Hermans tegenover zich, die Weinreb als een oplichter en bedrieger beschouwde. Dit leidde tot een jarenlange uiterst venijnige polemiek tussen beide partijen, die onder andere in Vrij Nederland werd uitgevochten. Uiteindelijk oordeelde het NIOD dat Weinreb terecht was veroordeeld.

Literatuur en politiek

Later kwam Nuis in botsing met de schrijver Frans Kellendonk die hij van antisemitisme beschuldigde naar aanleiding van enkele passages in diens roman Mystiek lichaam. Na een aantal jaren vooral actief te zijn geweest als literator, wetenschapper, dichter en essayist, maakte hij tegen het einde van de jaren zeventig de overstap naar de politiek. Vrijwel vanaf de oprichting van D66 was hij lid van die partij. Hij had zitting in de Provinciale Staten van Gelderland, in de Tweede Kamer en de Senaat.

Staatssecretaris

In 1994 werd hij staatssecretaris van cultuur in het eerste paarse kabinet (Kok-I). Deze portefeuille paste goed bij Nuis die de cultuur een warm hart toedroeg. Met het politieke metier had hij soms wel wat moeite. Zo werd hij wel aangeduid als ‘Aad de denker’ of ‘Twee meter twijfel’ met een verwijzing naar zijn lengte.
Niettemin heeft hij enkele belangrijke beleidsbeslissingen tot stand gebracht, waaronder de spellingswijziging met de beruchte tussen-n en de liberalisering van de wetgeving op de media, met als opvallendste onderdeel het toelaten van de jongerenomroep BNN tot het publieke bestel. Daarnaast gaf hij een belangrijke impuls aan de monumentenzorg. Ook voor de wereld van boek en bibliotheek was Aad Nuis van groot belang. Van 2000-2005 was hij voorzitter van de Koninklijke Vereniging van het Boekenvak (KVB); in die periode verdedigde hij met succes de handhaving van de vaste boekenprijs.

Behoud van papieren erfgoed

Voor de KB heeft Aad Nuis een belangrijke rol gespeeld. Onder zijn bewind als staatssecretaris kon een begin worden gemaakt met de grootschalige aanpak van het behoud van het papieren erfgoed in het programma Metamorfoze, dat door de KB wordt gecoördineerd. Nuis stelde in 1997 middelen beschikbaar uit de cultuurnota om literaire collecties te conserveren. Het was natuurlijk geen toeval dat een staatssecretaris met grote belangstelling voor literatuur een dergelijke beslissing nam. In die zin wordt Nuis wel beschouwd als de ‘vader’ van Metamorfoze. Het was de eerste stap naar het veelomvattende programma waaraan nu zo’n honderd Nederlandse erfgoedinstellingen deelnemen.

Op 8 november 2007 overleed Aad Nuis. Een markante figuur die als literator, criticus en politicus vaak de aandacht op zich vestigde.

Literatuur

Link

Aad Nuis in het Biografisch Portaal