Thé Tjong-Khing

Dit dossier is bijgewerkt tot 5 oktober 2011

De tekenaar Thé Tjong-Khing maakt samen met Dolf Verroen het Prentenboek voor de Kinderboekenweek 2011. Deze illustrator heeft reeds diverse prijzen gekregen, waaronder de Max Velthuijs-prijs voor illustraties van de Stichting P.C. Hooftprijs in september 2010.

Achtergrond

Thé Tjong-Khing is in 1933 in Nederlands-Indië geboren. Hij heeft een Chinese achtergrond; Thé is dan ook zijn achternaam en Khing zijn voornaam. Thé studeerde in Bandoeng aan de tekenacademie. In 1956 kwam hij naar Nederland voor een vervolgstudie aan de Kunstnijverheidsschool. Hij solliciteerde als tekenaar bij de Toonder Studio's, maar aanvankelijk vergeefs. Vastbesloten om met tekenaars samen te werken, ging hij zover er desnoods als schoonmaker in dienst te willen treden.

Toonder Studio's

Dit overtuigde het hoofd van de tekenafdeling, Cees van de Weert, die hem aannam als tekenaar. Thé werd assistent van Jan Wesseling bij de krantenstrip Marion, die in de Telegraaf verscheen van 1957 tot 1961. Inmiddels hadden overheidsinstanties ontdekt dat Thé niet meer studeerde maar werkte. Omdat hij met een studenten-visum in Nederland verbleef, wilde men hem terugsturen naar Indonesië. Door inspanning van de Toonder Studio’s kon hij toch in Nederland blijven.

Strips van Thé

Vanaf de jaren zestig maakte Thé diverse stripverhalen, waaronder Iris, dat de sfeer ademde van de toen heersende pop-cultuur. Lo Hartog van Banda verzorgde het scenario van Iris. De samenwerking van Thé Tjong-Khing en Hartog van Banda leverde ook krantenstrips op als Student Tijloos (1960) en Arman en Ilva (1969-1975). Voor deze laatste strip ontving Thé in 1971 de Belgische Science-fiction Prijs. In het meisjesweekblad Tina verscheen van hem De Twee van Oldenhoek. Enkele jaren later was hij een van de oprichters van het stripblad De Vrije Balloen, waarvoor hij de serie Storende Verhalen maakte, waarvan sommige naar scenario van Andries Brandt. In 1977 zette Thé Tjong-Khing een punt achter het tekenen van strips. Hij werd aan de Rietveld Academie docent illustratieve vormgeving en werkte aan een boek dat in Japan verscheen.

Illustrator van kinderboeken

Thé tekende al vroeg in zijn carrière boekomslagen en illustraties voor kinderboeken, o.a. voor de ‘Davy Crockett-serie’ van uitgeverij Meulenhoff. In 1963 maakte hij illustraties voor het eerste boek van Roald Dahl dat in het Nederlands werd vertaald: Beesten aan boord, en in 1966 voor Thea Beckmans eerste boek Mickey en de vreemde rovers. Op verzoek van Miep Diekmann, die wist dat strips bij kinderen polulair waren, maakte hij illustraties voor Total loss, weetjewel in 1973. Daarna werd hij steeds vaker gevraagd om omslag- en boekillustraties te verzorgen.

Samenwerking met bekende schrijvers

Tijdens de jaren zeventig illustreerde Thé kinderboeken van bekende schrijvers als Thea Beckman, Miep Diekmann, Guus Kuijer, Sylvia Vanden Heede, Dolf Verroen, Els Pelgrom en Annie M.G. Schmidt. In 2004 maakte hij zijn eerste ‘eigen’ prentenboek Waar is de taart?, dat ook al twee opvolgers heeft: Picknick met taart en Verjaardag met taart. In zijn carrière van zo’n veertig jaar heeft Thé meer dan driehonderd kinderboeken geïllustreerd.

Prijzen

Thé heeft drie keer het Gouden Penseel gewonnen. Hij kreeg die prijs voor Wiele wiele stap (1978) van Miep Diekmann, Kleine Sofie en Lange Wapper (1984) van Els Pelgrom en Het woordenboek van Vos en Haas (2003). In 2005 won hij de Woutertje Pieterse Prijs en het Zilveren Penseel voor het prentenboek Waar is de taart?. Vanaf 2006 zijn de Arman & Ilva strips weer uitgebracht in een luxe gebonden uitvoering. Deze uitgaven bevatten veel informatie over de auteurs en het stripverhaal.
Thé Tjong-Khing schonk zijn verzameling illustraties in 2009 aan het Letterkundig Museum.

Het grote taartenboek

Ter gelegenheid van bovengenoemde prijsuitreiking verschijnt bij Lannoo een bundeling van zijn drie zoekplatenboeken: Het grote taartenboek.
In het Zuiderzee Museum in Enkhuizen wordt een tentoonstelling gehouden: Zuiderzee met taart, met werk van Thé Tjong-Khing. Veel originele schetsen en illustraties zijn daar te zien van 6 oktober 2010 t/m 28 februari 2011. De tentoonstelling is vooral bedoeld voor kinderen.

De KB bezit bijna alle boeken van Thé Tjong Khing, waaronder vertalingen in het Duits, Frans en Spaans.