Dossier Wim Kok

Dit dossier is bijgewerkt tot 16 april 2002

Literatuur

• Titels Biografische informatie
• Titels Wim Kok over de Sociaal-Democratie
• Titels Algemene artikelen van Wim Kok
• Titels Diversen

Na acht jaar premier te zijn geweest eindigde in april 2002 de politieke loopbaan van Wim Kok met de val van het tweede Paarse kabinet. Het was een toch nog onverwacht einde aan een indrukwekkende loopbaan.
Reeds op 29 augustus 2001 maakte hij bekend niet opnieuw beschikbaar te zijn voor het lijsttrekkerschap van de PvdA. Kok gaf ook aan dat hij na de verkiezingen van 2002 niet meer beschikbaar zou zijn voor een actieve rol in de Nederlandse politiek.
Dat Wim Kok dit besluit zou nemen kwam niet meer als een volslagen verrassing; het nieuws was door alle toonaangevende kranten al op de voorpagina gebracht met behulp van informatie uit 'welingelichte bronnen' of 'bronnen uit het partijbestuur'. Kok's lange loopbaan in de Nederlandse vakbeweging en politiek heeft een spoor van boeken en artikelen achtergelaten.

De in 1938 geboren Wim Kok begon in 1956 aan een tweejarige Managementopleiding aan het Instituut Nijenrode te Breukelen. Na zijn militaire dienst en een baan bij een handelskantoor in Amsterdam als commercieel medewerker kreeg Wim Kok in 1961 een baan als assistent internationaal medewerker bij de Bouwbond NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen). Binnen de vakbeweging maakte hij een bliksemcarrière. Hij werd al in 1973 - op 34 jarige leeftijd - voorzitter van het NVV, op dat moment de grootste vakorganisatie van Nederland. Zijn gematigde houding en kwaliteiten als bruggenbouwer kwamen hem goed van pas bij het fusieproces van NVV en NKV (Nederlands Katholiek Vakverbond) tot FNV (Federatie Nederlandse Vakbeweging) in 1976. Ook van de FNV werd Wim Kok voorzitter, wat hij tot zijn overgang naar de politiek zou blijven. Vlak voor de verkiezing van 1986 werd Wim Kok door Joop den Uyl als lijstduwer binnen de Partij van de Arbeid gehaald.

In de politiek

Stond het tijdperk van Joop den Uyl nog in het teken van polarisatie, met de komst van Wim Kok werd een andere weg ingeslagen. Wim Kok legde de basis voor wat later bekend werd onder de naam Poldermodel. Door zijn gematigde toon en optreden verbeterde de verhouding tussen de PVDA en het CDA. Na de verkiezingen van 1989 kwam er een coalitie CDA / PVDA en werd Kok minister van Financiën en vice-minister-president in het derde kabinet Lubbers.

Vanwege het instemmen van Kok met de herziening van de WAO in 1991 en het kort daarop los laten van de koppeling tussen lonen en uitkeringen zakte de populariteit van Kok binnen de PVDA en ook die van de PVDA zelf naar een dieptepunt. Koks dagen als partijleider leken geteld. De PVDA verloor na de verkiezingen van 1994 maar liefst 12 zetels. Het vernietigende verlies van 20 zetels voor het CDA , waardoor de PVDA toch de grootste partij werd, maakte de weg vrij voor het eerste Paarse kabinet en Kok als minister-president. Meer informatie over Paars is te vinden in het dossier paars.

Minister-president

Het ging Paars I voor de wind. De economie groeide en de werkloosheid daalde. Wim Kok kreeg steeds meer aanzien als minister-president. De verkiezingen van 1998 waren dan ook een succes voor Paars als totaal. Hoewel D'66 10 zetels moest inleveren wisten de PvdA en de VVD met respectievelijk 8 en 7 zetels winst het totaal aantal zetels van de coalitie met 5 te verhogen. Paars II ging aan de slag met Wim Kok wederom als minister-president. Ook internationaal gezien dwong het optreden van Wim Kok steeds meer respect af. President Clinton zag in Wim Kok zelfs de verpersoonlijking van wat in de Verenigde Staten genoemd word de "Third Way" het Nederlandse Poldermodel. In 1999 werd Wim Kok zelfs verkozen tot voorzitter van een soort dreamteam van wereldleiders. Juist vanwege Koks internationale aanzien en het naderende einde van het tweede kabinet Kok nemen de speculaties over een mogelijke functie van Kok als voorzitter van de Europese Gemeenschap alsmaar toe.

Alle speculaties uit het verleden en wat daar van terecht is gekomen en meer informatie over Wim Kok voor zover deze in publicaties zijn vastgelegd, zijn uiteraard terug te vinden via de collecties van de Koninklijke Bibliotheek.