51. Bruiloftslied

Het gelegenheidsgedicht was gedurende de zeventiende en achttiende eeuw in Nederland een veel beoefend genre. Eerst door universitaire kringen uit Duitsland overgenomen (en dus in het Latijn), werd het al spoedig vernederlandst. Meer dan twee eeuwen lang vormden huwelijken, ambtsaanvaardingen en sterfgevallen een nooit uitgeput rakende bron van dichterlijke inspiratie. Vaak werden de gelegenheidsgedichten of gelegenheidstoneelstukjes gedrukt, soms eenvoudig van uitvoering, maar vaker in verzorgde typografie, op goed papier, in een kleurige (of stemmig zwarte) papieren omslag, en voorzien van fraaie gravures. Huwelijksdichten bevatten vaak een of meer liederen die bedoeld waren om tijdens de bruiloft te worden gezongen. Veelal hebben ze dan een aanduiding als 'op de wijs van O Kerstnacht' of een ander bekend lied, maar sporadisch wordt de muziek ook afgedrukt. Het oudst bekende geval hiervan is meteen ook het meest spectaculaire: bij het allegorische toneelstukje dat Theodoor Rodenburg in 1619 liet drukken ter gelegenheid van het huwelijk van Lucas van Valckenburgh en Susanna Koeymans werd een lied gezongen, waarvan de tekst en een vijfstemmige muzikale zetting op een groot los blad zijn toegevoegd. De componist wordt niet met zoveel woorden genoemd, maar uit de bij iedere partij staande initialen N.V. en het motto 'Geluckigh die op den Val-let' kan worden afgeleid dat het Nicolaas Vallet was. ('Val' betekende zoveel als melodie: het dalen [en stijgen] van de toonhoogte.) Het bijzondere is de manier waarop de vijf afzonderlijke partijen van de muziek over het papier zijn verdeeld, namelijk zo, dat als het blad op een tafeltje lag, de vijf zangers, er omheen staande, allemaal hun eigen partij konden lezen, waarbij de 'bassus', wiens muziek midden op het papier staat, blijkbaar over de schouder van de 'quintus' mee moest lezen en zingen. De herhaling op het blad zelf van de mededeling dat het in Amsterdam was gedrukt bij Paulus Aertsz van Ravesteyn, kan er op duiden dat het lied ook afzonderlijk voor zanglustigen verkrijgbaar was.

Literatuur

• A. Hyatt King. Four hundred years of music printing. London 1979, p. 18
• L.P. Grijp, 'The ensemble music of Nicolaes Vallet', in: Proceedings of the international lute symposium Utrecht 1986. Utrecht 1988, p. 64-85.