69. Brokaatpapier

Dit door Paul Reymund ontworpen brokaatpapier is voorzien van een met bladgoud gedrukte ondergrond waarin een voorstelling is aangebracht van grote, tamelijk grove ranken met dubbellijnige stelen en kleine bloemen, waartussen zich vele kleine vogels en insekten bevinden. Aan de rand is in kleine letters een signatuur aangegeven: PAULS REYMUND N 30.

Paul Reymund fabriceerde zijn brokaatpapieren in Neurenberg, waar hij omstreeks 1800 een bedrijf had waar zes arbeiders in dienst waren. Hij kwam uit een familie van sierpapiermakers, waarvan de vaderlijke lijn via Andreas Reymund (goud- en zilverpapierfabrikant) terugvoert naar Johann Michael Reymund (‘Golden-Papierpräger’), die op de Bonesberg in Neurenberg woonde en in het begin van de achttiende eeuw als eerste Neurenbergse uitgever van brokaatpapieren bekend is geworden.

Karakteristiek voor het brokaatpapier is een reliëfstructuur die met behulp van echt of imitatie-bladgoud of -zilver in het papier werd geperst. Bij het drukken werd gebruik gemaakt van dikke platen of rollen van koper, waarin de voorstelling in positief of negatief reliëf is aangebracht. Het papier dat werd gebruikt, was veelal ongekleurd. Maar ook papier dat bij de fabricage van een kleur of zelfs kleurpatroon voorzien was, werd wel als basis voor dit sierpapier aangewend. Later werden de brokaatpapieren ook wel met de hand bijgekleurd. Het brokaatpapier kent eenvoudige tot zeer ingewikkelde patronen, terwijl vaak in de marge de naam en woonplaats van de maker en ontwerper en het serienummer staan aangegeven. Brokaatpapieren werden voor het eerst omstreeks 1700 in Augsburg vervaardigd. Ze behoren tot de meest kostbare en kwetsbare sierpapieren. De papieren zijn zeer gevoelig voor aantasting door vocht en luchtverontreinigende stoffen en stellen, mede ter voorkoming van gebruiksschade, hoge eisen aan de bewaaromstandigheden.

In de papierhistorische collectie is een groot aantal brokaatpapieren opgenomen. Van verschillende toepassingen van brokaatpapier als onderdeel van de boekband zijn fraaie voorbeelden in de collectie aanwezig, bijvoorbeeld als omslagen voor negentiende-eeuwse dissertaties.

Literatuur

• A. Haemmerle. Buntpapier. Herkommen, Geschichte, Techniken, Beziehungen zur Kunst. München 1977, p. 77-130.