91. Halcyon

Vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog verscheen de eerste aflevering van Halcyon, een tijdschrift over het boek en alle daarmee verwante gebieden. Het werd uitgegeven door A.A.M. Stols (1900-1973), een Nederlands uitgever die van groot belang is geweest voor de ontwikkeling van het Nederlandse boek in de twintigste eeuw. Gedurende de dertig jaar dat hij als uitgever actief was, bouwde hij een groot fonds op, waarbij de zorg voor de vorm van het boek nooit uit het oog verloren werd.

Het merendeel van de door hem uitgegeven teksten is literair, maar ook uitgaven op typografisch gebied zijn in zijn fonds te vinden. De typografie had dan ook zijn warme belangstelling. Zo gaf hij een serie Les livrets des bibliophiles uit. In de inleiding tot de eerste aflevering van Halcyon is te lezen wat Stols voorstond met dit tijdschrift 'verschijnend in een neutraal land': het moest een internationaal podium worden voor boekdrukkers, uitgevers, papierfabrikanten, boekbinders, grafische kunstenaars en verzamelaars van schone boeken en prenten. Niet alleen de inhoud, maar ook het uiterlijk moest meespreken. Daarom koos hij ervoor iedere aflevering te laten bestaan uit een aantal losse bijdragen, die elk op zichzelf een specimen waren van bijzondere drukkunst door keuze van papier, letter, vormgeving en illustratietechniek, vervaardigd door verschillende drukkers. Dat hem dit ondanks de oorlogsomstandigheden gelukt is, getuigt van een enorm doorzettingsvermogen. Tal van personen leverden bijdragen, zowel in stoffelijke vorm zoals papier of inkt, als in de vorm van artikelen en illustraties. Onder hen komen we bekende namen tegen als die van de graficus M.C. Escher, de illustrator Piet Worm, de letterontwerper S.H. de Roos, de schrijver Menno ter Braak en de boekhistoricus Bonaventura Kruitwagen. Ook buitenlanders als de bekende houtgraveur John Buckland Wright, de Franse auteur Lucien Jaïs en de Exil-schrijver Wolfgang Cordan droegen hun steentje bij.

Na het verschijnen van aflevering 11/12 in 1944 trof Halcyon het lot dat al zovele tijdschriften getroffen had. Wegens de papierschaarste werd het door de Duitsers verboden. Daarmee kwam een einde aan 'het mooiste typografische tijdschrift ooit in ons land gemaakt'.

Literatuur

• C. van Dijk. Halcyon. Zutphen 1989.