Manieren van moord en marteling
Het is verleidelijk om de middeleeuwse maatschappij te beschouwen als een gewelddadige. Vele honderden afbeeldingen uit de verzameling van de Koninklijke Bibliotheek en Museum Meermanno lijken die indruk te bevestigen. Zij tonen een rijke variatie van moorden en martelingen. Door onze manier van beschrijven kunnen we zelfs bepaalde typen van gewelddaden afzonderlijk uit de database selecteren. Toch is het buitengewoon moeilijk om deze afbeeldingen als historisch bewijsmateriaal te gebruiken. Ze bevatten vaak zeer realistische details, maar ze geven nooit een ooggetuigeverslag in een 'journalistieke' zin, omdat ze altijd honderden jaren recenter zijn dan de gebeurtenissen die ze weergeven.
|
|
|
|
Vrouwen ontsnappen aan verkrachting door zichzelf in de rivier te verdrinken - Meer afbeeldingen
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Een man en een vrouw slaan de hand aan zichzelf om te weerstaan aan de verleiding overspel te plegen - Meer afbeeldingen
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dood door het uitrukken van de ingewanden: martelingen uit de Romeinse burgeroorlog - Meer afbeeldingen
|
|
|
Dood door de elementen, dood door 'interne' oorzaken
Het is misschien wat al te ordelijk geredeneerd voor dit onderwerp, maar dankzij de manier waarop de afbeeldingen zijn geïndexeerd, kunnen ze systematisch gerangschikt worden. Dus, eerst zien we sint Laurentius die gedood wordt door de hitte van een vuur; dan een groep vrouwen, gedood door het water waarin zij zich gestort hebben. De man die men water naar binnen giet en Socrates die zojuist uit de gifbeker gedronken heeft, sterven uiteraard door 'interne' oorzaken.
Dood door slaan, schoppen, prikken en steken
De scènes hierboven zijn afkomstig uit een Miracle de Notre Dame, een Valerius Maximus, een bijbel en een Getijdenboek. We hebben ook wat kruisverwijzingen opgenomen: één leidt u naar de 'eerste moord' - de doodslag op Abel door zijn broer Kaïn - en de andere naar het beroemde martelaarschap van sint Sebastiaan, die werd doorboord door pijlen.
Nog meer steken, duwen en trekken
Maerlant's Spieghel Historiael laat zien hoe Alexander de Grote koning Porus doodt. Uit de Stad van God van sint Augustinus: een verliefd stel voorkomt op drastische wijze dat ze overspel zullen plegen. Een Historiebijbel toont hoe Alexander de Grote met een andere vijand afrekent en de profeet Ezechiël wordt door een span paarden over de grond gesleept.
Gruwelijke martelingen
Een Speculum Humanae Salvationis toont een andere profeet, Jesaja, die in tweeën wordt gezaagd. Van sint Erasmus, uit een Getijdenboek, en van twee niet bij naam genoemde Romeinen, wederom een miniatuur uit de Stad van God, worden de ingewanden uitgerukt. Tenslotte een klassiek vierendeling uit een Spieghel Historiael: Ganelon wordt uiteen gereten door vier paarden.
