|
|
Jaarboekje van den Algemeenen Nederlandschen Typografenbond
|
Geschenk van Dirk Nicolaas Esveld jr.
Verwerving 1991
Datering 1912
Formaat 17 x 12 cm.
Signatuur 1771 G 60
Bij zijn overlijden in 1960 werd D.N. Esveld in het tijdschrift Magnus, het blad van de Nederlandsche Bond van Boekbinderspatroons, gekarakteriseerd als "een binder van de oude stempel". Hiermee doelde men voornamelijk op de loopbaan van Esveld, die in 1892 op vijftienjarige leeftijd als leerjongen in dienst trad bij de boekbindersfirma Elias P. van Bommel. Dit bedrijf leverde een grote diversiteit aan banden: van gemechaniseerd partijwerk tot volledig met de hand gemaakte boekbanden. Esveld zou er ruim vijftig jaar blijven werken, met als hoogtepunt in zijn carrière de benoeming tot meesterknecht in 1932. Vanaf dat moment moest iedereen in het bedrijf zich 'naar zijn aanwijzingen gedragen, tenzij hem of haar van hoogerhand andere orders worden gegeven'. De zeer aimabele en bescheiden Esveld zal van dit privilege weinig gebruik gemaakt hebben. Liever werkte hij aan de luxe bindopdrachten die hij na de interne opleiding en vele jaren thuis oefenen mocht uitvoeren. Dat thuis oefenen nam Esveld zeer serieus: 'Elken Zondag weder opnieuw, steeds verder, telkens iets nieuws'. Aan de tafel in de huiskamer verfijnde hij zijn techniek, experimenteerde hij met verschillende stijlen en creëerde op deze manier een opmerkelijke verzameling boekbanden. Vijftien van deze banden werden in 1991 door zijn zoon aan de Koninklijke Bibliotheek geschonken.
Het is onduidelijk waar Esveld de inspiratie voor zijn werk opdeed. De ras-Amsterdammer kwam zelden buiten de stad, is nooit in het buitenland geweest en mengde zich niet in discussies tussen vakgenoten. Waarschijnlijk hebben de in het bedrijf aanwezige voorbeeldboeken de nodige invloed op hem gehad. Tussen 1890 en 1930 verschenen er vooral in Duitsland series van ontwerpen voor boekbanden, die als voorbeelden voor ateliers en binderijen konden dienen. Iets als copyright bestond niet, dus men kon de ontwerpen vrijelijk imiteren of ze als inspiratiebron gebruiken, zoals dat ook gebeurt met de klassieke ornamentprent.
In 1904 startte de uitgeverij van Knapp in Halle met een serie van moderne ontwerpen van de beroemde Duitse boekbinder Paul Kersten. Het is duidelijk dat Esveld deze serie kende, want plaat achttien toont hetzelfde ontwerp als zijn bandje rond het Jaarboekje van den Algemeenen Nederlandschen Typografenbond.
(RT)
|
|
|