Naenia

P.C. Boutens

Geschenk van de Vereniging Vrienden van de Koninklijke Bibliotheek; verworven via Antiquariaat André Swertz, Utrecht
Verwerving 1995
Datering 1903
Formaat 26 x 21 cm.
Signatuur 2294 B 34

Op 12 juni 1900 stierf de vijftienjarige jonkheer Willem van Tets aan een hersenvliesontsteking. Dichter en classicus P.C. Boutens (1870-1943), docent klassieke talen aan de elitaire kostschool Noorthey in Voorschoten, herdacht zijn leerling met een gedicht van 52 strofen dat aanvangt met verblekend ‘zomer-avondrood’ en dat afsluit met ‘teêrste akoestiek’, waarin alle klanken doven: ‘tranen zijn muziek’.
Die ‘muziek’ moest eerst gecomponeerd worden en pas twee jaar na de tragische dood correspondeerde Boutens met drukkerij Enschedé in Haarlem over een uitgave van het gedicht. Boutens was één van de eerste moderne auteurs die stond op een bibliofiele uitvoering van zijn werk, dat hij bovendien vaak als privé-uitgave liet drukken. De kosten kwamen er wel uit, want mede dankzij Noorthey bestond zijn vriendenkring uit aristocratische en kapitaalkrachtige heren, onder wie Anton van Herzeele, Emile Menten en Timon Fokker. Het was een gunst als je zijn boeken mocht kopen. Dit exemplaar was oorspronkelijk van Boutens zelf. Later is het geschonken aan zijn ‘huisknecht’ (lees: vriend) Cornelis van Duyvenbode, waarna het

belandde bij uitgever/bibliofiel Johan Polak (1928-1992). Polaks collectie werd in 1993 geveild; dit bijzondere exemplaar kwam daarin niet voor, maar wél een tweede exemplaar. En dat terwijl de oplage maar twaalf à veertien exemplaren bedroeg. Boutens vroeg zijn vriend Jan Toorop om decoraties, maar deze wilden niet vlotten en konden daarom niet gedrukt worden. Toorop heeft de uitgave achteraf (niet in alle exemplaren) met twee initialen op middeleeuwse wijze verlucht. Deze ecoline-tekeningen – een Z voor het begin en een H voor het toegevoegde gedicht ‘In memoriam’ – verschillen van exemplaar tot exemplaar. Ze zijn geïnspireerd door de tekst en verbeelden een opgaande zon, een oog en een vrouwentorso met opgeheven hand. Het exemplaar van Boutens heeft Toorop uitbundiger versierd dan alle andere: hij schilderde er op vijf pagina’s randdecoraties bij in rood, groen en blauw. Bovendien heeft hij hierin beide initialen gesigneerd.

(PVC)