Inleiding

Elke computer bestaat uit hardware en software. Door een goed samenspel tussen deze twee componenten biedt de computer een groot scala aan mogelijkheden, zoals documenten maken, internetten en het spelen van spelletjes. Deze sterke afhankelijkheid van hardware en software brengt echter ook een groot risico met zich mee. Als één van deze componenten wegvalt, dan heeft dit invloed op de werking van de computer en uiteindelijk ook op de mogelijkheden ervan. Aangezien hardware niet het eeuwige leven heeft, is de kans groot dat documenten straks niet meer te openen zijn of dat een programma niet meer werkt. Niet bepaald digitaal duurzaam. Hiervoor biedt emulatie een oplossing .

Emulatie kan het best worden omschreven als het nabootsen van een bepaald computerplatform of computerprogramma op een ánder platform of programma. Hierdoor kunnen documenten worden geopend of programma’s worden gedraaid op een computer die hier eigenlijk niet voor bedoeld is. Dit gebeurt door een emulator, een programma dat als het ware een extra laag creëert tussen een bestaand platform (host platform) en het te emuleren platform (target platform), zoals in figuur 1 is afgebeeld.

Figuur 1

Voorbeelden: Windows 2000 en Donkey Kong

Veel mensen zullen zich nog de simpele spelletjes uit de begintijd van de spelcomputer en later ook de PC herinneren. Hoewel deze spellen grote nostalgische waarde hebben voor oud-gamers, functioneert het merendeel niet meer op een huidige computer. Emulatie biedt hier een oplossing voor. In figuur 2 is zien hoe het besturingssysteem MS Windows 2000 is geëmuleerd op MS Windows XP. Figuur 3 laat een voorbeeld zien van hoe het spelletje Donkey Kong met behulp van een speciale Commodore 64-emulator gespeeld kan worden op elke moderne computer.

Figuur 3 Donkey Kong

Figuur 2 Windows 2000

Digitale duurzaamheid

 Wanneer gesproken wordt over digitale duurzaamheid worden meestal twee strategieën genoemd: migratie en emulatie. Waar emulatie zich richt op het recreëren van de originele computeromgeving, zorgt migratie er juist voor dat het originele document wordt omgevormd naar een meer eigentijdse weergave. De originele aspecten kunnen daarbij verloren gaan, maar het biedt als voordeel dat men het document eenvoudiger kan gebruiken dan binnen een geemuleerde omgeving.

Migratie is vooral toepasbaar op eenvoudige objecten, zoals tekst documenten en afbeeldingen. Complexe objecten, zoals de nieuwste generatie PDF’s, websites en computer applicaties, zijn meestal sterk afhankelijk van lay-out en functionaliteit en juist deze eigenschappen kunnen eerder verloren gaan tijdens een migratieproces. Met functionaliteit wordt de interactie tussen een gebruiker en een programma en de interactie tussen een programma en het onderliggende platform bedoeld. Een ander nadeel van migratie is dat het origineel periodiek geconverteerd moet worden, waardoor er fouten tijdens de opeenvolgende migratiestappen kunnen ontstaan.  

Toch is emulatie nog niet echt toegepast binnen digitale duurzaamheid. Dat komt omdat een emulator ontwikkelen lastig en tijdrovend is. De emulator moet gelijkwaardig zijn aan de originele omgeving teneinde een waarheidsgetrouw resultaat te krijgen. Als een toekomstige gebruiker alleen de tekst van een bestand wil inzien, is het niet alleen sneller maar ook gebruiksvriendelijker om het bestand in kwestie te migreren naar een recentere versie. Voor gebruikers die echter geïnteresseerd zijn in de originele uitstraling en functionaliteit van een object, is emulatie bij uitstek geschikt. Voor meer complexe objecten zoals multimedia applicaties is emulatie zelfs de enige oplossing tot duurzame toegang.

Multimedia

De KB is zeer geïnteresseerd in de mogelijkheden van emulatie. In 2003 werd besloten om naast elektronische vakliteratuur ook interactieve multimedia applicaties op te nemen in de collectie. Uitgevers leveren deze veelal aan op CD- of DVD-ROM. Het is zeer lastig deze applicaties toegankelijk te houden, omdat ze gebruik maken van afbeeldingen, geluid en animatie en gericht zijn op interactie met de gebruiker. Alleen het bewaren van de inhoud van de optische schijf heeft geen zin, omdat het programma gebonden is aan bepaalde hardware, een besturingssysteem en aan eventuele additionele software. Daar komt bij dat de snelle ontwikkelingen op het gebied van hard- en software het alleen nog maar moeilijker maken om deze applicaties toegankelijk te houden. Als tussenoplossing is er nu gekozen de multimedia programma’s eerst te installeren op een gestandaardiseerde computer met software, het Reference Workstation (RWS). Vervolgens wordt de inhoud van de harde schijf gekopieerd en opgeslagen. Omdat de opgeslagen programma’s nog steeds afhankelijk zijn van de werking van een specifieke computer, is deze oplossing niet geschikt voor de lange termijn.

Om die reden is de KB gestart met een project dat emulatie als strategie voor digitale duurzaamheid verder gaat uitwerken .  Lees verder: project emulatie