PLANETS
Begin 2006 heeft de Europese Commissie in het kader van de vijfde call van het Zesde Kaderprogramma subsidie toegekend aan PLANETS, een Europees samenwerkings- project dat tot doel heeft tools en procedures te ontwikkelen voor de lange termijnbewaring en permanente toegankelijkheid van digitale objecten.
Binnen dit project, waarin 16 Europese partners samenwerken, treedt de KB op als projectleider van een van de vijf hoofdmodules en is daarnaast verantwoordelijk voor de uitvoering van twee werkpakketten. Met dit project is een totaalbedrag van M€ 14 gemoeid. Het kent een doorlooptijd van 48 maanden (juni 2006-juni 2010).
PLANETS sluit nauw aan bij de lopende activiteiten van de KB op het gebied van digitale duurzaamheid en maakt het mogelijk om deze samen met Europese partners uit te voeren. Dit is een belangrijke impuls voor de voortgang van onderzoek en ontwikkeling met betrekking tot duurzame opslag en toegankelijkheid van digitaal materiaal.
Achtergrond
Om het behoud van digitale bestanden op de lange termijn te kunnen garanderen, is zorgvuldige opslag van het digitale materiaal een eerste vereiste. De basis voor de implementatie van duurzame opslagsystemen wordt gevormd door het OAIS Reference Model, de ISO-standaard voor duurzame opslag. Om te kunnen garanderen dat het digitale materiaal ook voor de lange termijn toegankelijk blijft, is meer onderzoek en ontwikkeling nodig. Er zijn veel criteria die beslissingen op het gebied van digitale duurzaamheid beïnvloeden. Om dergelijke ‘preservation planning’ te kunnen beheersen, is een samenhangend model van instrumenten en procedures nodig dat kan worden geïmplementeerd in een duurzaam opslagsysteem. Het OAIS Reference Model bevat een module voor ‘preservation planning’, maar de praktische invulling hiervan is nog een onontgonnen terrein. PLANETS zal zich gaan richten op de ontwikkeling van deze module, waarbij elementen als karakterisering van digitale objecten, de inzet van behoudsstrategieën en strategiebepaling zullen worden gecombineerd. Met het e-Depot heeft de KB een solide fundering voor de lange termijn bewaring van digitale publicaties. Vanaf het moment dat het e-Depot operationeel is geworden (2003) heeft de KB samen met IBM en met andere partners, gewerkt aan de ontwikkeling van instrumenten en methoden om het systeem ook geschikt te maken voor de lange termijn toegankelijkheid van het digitale materiaal. Enerzijds resulteerde dit in experimentele projecten zoals de UVC en emulatie , anderzijds leidde het tot de ontwikkeling van praktische toepassingen, zoals de Preservation Manager. Het beleid van de KB is erop gericht de gedeponeerde publicaties toegankelijk te houden in hun originele formaat, om daarmee de integriteit van de publicatie te bewaken. In dit kader is geïnvesteerd in de ontwikkeling van emulatie. Omdat de KB de toekomstige gebruiker ook een keus wil bieden, en emulatie niet in alle gevallen de enige juiste strategie zal zijn, is in 2006 ook gestart met een project over migratie
Organisatiestructuur
Het acronym PLANETS staat voor Preservation and Long-term Access through Networked Services. PLANETS bestaat uit vijf subprojecten:
- Characterisation
- Preservation Action
- Preservation Planning
- Testbed
- Interoperability Framework
De preservation planning module (beslismodule) zal worden ontwikkeld binnen het subproject Preservation Planning. Daartoe is input nodig uit de subprojecten Characterisation en Preservation Action. Characterisation richt zich op eigenschappen van bestanden, Preservation Action op de eigenschappen van de tools (zoals migratie en emulatie) die zorgdragen voor de lange-termijn toegankelijkheid van digitale bestanden. De subprojecten Testbed en Interoperability Framework zijn technisch ondersteunend van aard, waarbij in het Testbed alle nieuwe tools en instrumenten getest worden, en het Interoperability Framework zorgt voor uitwisselbaarheid van alles wat in het kader van PLANETS gebouwd gaat worden
Voor de uitvoering van het PLANETS Project is een consortium ingericht, bestaande uit 16 Europese instellingen, die de afgelopen jaren actief met de opslag en toegankelijkheid van digitale objecten zijn bezig geweest. Bij de samenstelling van het consortium is gekozen voor een diverse groep, waarin zowel belanghebbenden (stakeholders) als ontwikkelaars (developers) samen werken. Het betreft stuk voor stuk instellingen die door jarenlange ervaring expertise in het veld hebben opgebouwd en die een actieve rol spelen in al bestaande internationale netwerken. De British Library is coördinator van het gehele project. Daarnaast heeft ieder subproject een subprojectleider: Characterisation wordt geleid door The National Archives, Preservation Action door de KB, Preservation Planning door het Nationaal Archief, Testbed door de Österreichische National Bibliothek en Interoperability Framework door ARC.
Rol van de KB binnen PLANETS
De KB is projectleider van subproject Preservation Action. Dit subproject richt zich op de ontwikkeling van instrumenten en methodes om digitaal materiaal toegankelijk te houden. De mogelijke strategieën worden binnen PLANETS verder uitgewerkt in drie werkpakketten: Tools for objects richt zich op instrumenten voor migratie, Tools for environments op emulatie. Innovatieve benaderingen en combinaties van migratie- en emulatietechnieken zullen aan de orde komen in het werkpakket Emerging technologies. Daarnaast is de KB direct betrokken bij twee andere subprojecten: Voor het subproject Preservation Planning zal de KB het werkpakket OAIS-Extension leiden. Hierin wordt onderzocht hoe de PLANETS-ontwikkelingen zich verhouden tot het theoretisch framework van het OAIS Reference model en of een toevoeging of wijziging op deze ISO-standaard nodig is. Binnen het subproject Characterisation zal de KB werken aan de Registry. Hierbij zullen de ervaringen met de Preservation Manager worden ingezet. Tenslotte zal de KB ook een bijdrage leveren aan het testen van de binnen het project ontwikkelde instrumenten en methoden en zal ook worden bijgedragen aan de communicatie rondom het project.
PLANETS website: www.planets-project.eu