Het Archivio Segreto Vaticano scant Nederlandse kranten voor de Koninklijke Bibliotheek, naar schatting zo’n 12.000 pagina’s. Hans de Valk, medewerker Geschiedenis van het Koninklijk Nederlands Instituut te Rome, ontdekte deze in Nederland gedrukte Franstalige kranten uit de zeventiende en achttiende eeuw in de archieven van het Vaticaan.
Het fonds van de pauselijke Staatssecretarie in het Archivio Segreto Vaticano heeft een reeks Avvisi (‘Nieuwsberichten’). Hierin zijn, verspreid over enkele tientallen archiefbanden, temidden van allerlei geschreven berichten en Italiaanse, Duitse, Franse kranten (zelfs een in het Latijn!), exemplaren bewaard van de zogeheten ‘Gazettes de Hollande’. Deze richtten zich op een Europees elitepubliek en waren indertijd beroemd en berucht vanwege hun vrijmoedige nieuwsgaring en nieuwsvoorziening. Vooral de jaren 1696-1709 zijn goed vertegenwoordigd. Er zijn afleveringen van onder meer de Gazette d’Amsterdam, de Gazette de Rotterdam en de Leidse Nouvelles Extraordinaires de Divers Endroits, de bekendste krant, die in het buitenland simpelweg Gazette de Leyde heette. Het gaat hier vaak om unieke exemplaren. Zij leveren ook een bijdrage aan onderzoek elders, in het bijzonder in Frankrijk, waar dergelijke kranten worden bestudeerd als een belangrijke, transnationale bron voor de geschiedenis van de Verlichting (zie: Les gazettes européennes du 18e siècle).
Hoe zijn die minuscule krantjes, gedrukt op het prachtige Hollandse papier van die tijd, in het Vaticaan terechtgekomen? Waarschijnlijk was de pauselijke nuntius (ambassadeur) in Brussel via een tussenpersoon geabonneerd. Hij was niet de enige, ook in het archief van het koninkrijk Napels kunnen we ze terugvinden. De Nederlandse Republiek was in de zeventiende en achttiende eeuw het pers- en uitgeefcentrum van Europa. Daar kon nu eenmaal veel meer gedrukt worden dan elders in Europa waar vaak een pittige censuur bestond. En natuurlijk wilden de machthebbers in Parijs, Rome of Napels zelf wel graag weten wat hun onderdanen niet mochten lezen.
|
|