Nederlandstalige couranten/kranten in Suriname 1774-1975
In Suriname is een groot aanbod van kranten met een relatieve veelheid aan titels, zonder interrupties. De pers is vooral geconcentreerd in Paramaribo.
Hieronder volgt een toelichting per periode en het selectievoorstel.
1774-1816/7
In 1774 verschijnt de eerste krant in Suriname: De Weeklyksche Woensdaagsche Surinaamsche Courant (WWSC) van de Nederlander Jacob Beeldsnijder Matroos. Vanaf 1785 verschijnen er meer bladen, zoals: De Surinaamsche Nieuwsvertelder (1785-1793), De Surinaamsche Courant (1790-1795), Gazette de Surinam (1792), de Surinaamsche Courant, Algemeene Nieuwstijdingen (1797-1805) en De Surinaamsche Courant (door diverse drukkers/uitgevers verzorgd). In deze periode heeft de Surinaamse pers een eigen karakter. Vooral in de jaren tachtig en negentig van de achttiende eeuw profileren de 'nieuwsbladen' zich ook als opiniebladen avant la lettre.
1816-1850
Tijdens deze periode houdt de koloniale overheid een sterke vinger aan de pols (controle en censuur). Vanaf 1817 geeft zij een eigen krant uit, het Gouvernements-Blad. Er is sprake van een toename van drukkers/uitgevers. Vier uitgevers drukken hun eigen Surinaamsche Courant, elk twee per week. Kranten bevatten veel overheids- en commerciële advertenties en weinig nieuws over Suriname zelf (niets over de grote branden in Paramaribo, bijna niets over de afschaffing van de slavernij e.d.).
Kenmerken: overheidscontrole en advertentiebladen.
1850-1937
Vanaf 1850 verschijnen er titels van nieuwe drukkers/uitgevers, veelal (gekleurde) Surinamers. Enkele voorbeelden: het Koloniaal Nieuwsblad (1848-1870) van J. Mopurgo; De West-Indiër (1863-1898) en het Surinaamsch Weekblad (1847-1862) van A.L.G. de Randamie. De West-Indiër is een kritisch blad, de pijlen gericht op zowel het moederland als de koloniale overheid.
Met de vrijheid van drukpers (vastgelegd in het Regeringsreglement van 1865) verschijnen er meer dagbladen in Suriname. De economie bloeit op op door de goud-, bauxiet- en balatawinning in het begin van de twintigste eeuw. Als in de jaren dertig (crisistijd) de werkgelegenheid bij goud-, balata, bauxietwinning en houtkap weer afneemt, worden actiecomités opgericht. Dat resulteert in de stichting van periodieken met namen als de Volksbode (1931), De Arbeider(s) (1933) en De Sociaal-Democraat (1933).
Een groot deel van de politieke strijd speelt zich af in de Surinaamse pers, vooral in kranten als De West (1909-) en de opvolger van het Koloniaal Nieuwsblad: Suriname (1871-1971). De Banier van Waarheid en Recht (1929-1936) van P.A. May en J.C. Sarucco is een van de belangrijkste luizen in de pels in het Surinaamse krachtenveld. Bij herhaling worden die bladen door de overheid berispt en gemaand om hun toon te matigen.
Kenmerken: opkomst en groei oppositiebladen. Bij ontstentenis van politieke partijen (vergelijk met Nederlands-Indië) heeft de pers een zeer belangrijke rol in het politieke debat.
1937-1954
In de Staatsregeling van 1936 (in werking getreden op 1 april 1937) wordt het woord kolonie geschrapt en krijgt Suriname meer beleidsruimte. Ondanks de staat van beleg (vanaf 16 mei 1940) en de scherpe censuur richt A.J. Morpurgo (voorheen redacteur van De Surinamer) een nieuwe krant op: Het Nieuws (1943-1960). Na de oorlog ontstaat er binnen korte tijd een keur aan politieke partijen, die kranten als spreekbuis gebruiken. Zo zijn J. Wijngaarde en later D. Findlay, beiden van de NPS, kranteneigenaren van respectievelijk Suriname en De West. De katholieken en hun Progressieve Partij Suriname vinden in De Surinamer (1894-1955) een spreekbuis. J.A. Pengel (ook NPS) beheert in de jaren vijftig De Volksstem (1950-1953) en richt zijn eigen Nieuw Suriname (1954-1967) op.
Kenmerk: kranten worden/zijn 'partij-organen'
1954-1975
In 1954 treedt het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden in werking. Suriname wordt een autonoom rijksdeel, wat het de facto al is. Eén van de belangrijkste twistpunten is het recht op zelfbeschikking (met uiteindelijk de mogelijkheid tot onafhankelijkheid). De politieke conflicten worden uitgevochten in de Vrije Stem, De West, Suriname, De Volksstem en Nieuw Suriname. In 1957 wordt de Ware Tijd opgericht, dat als onafhankelijk dagblad een tegenwicht biedt tegen de gepolitiseerde kranten. Ze besteedt veel aandacht aan het lokale Surinaamse nieuws (ook 'human intrest'). De Vrije Stem van W. Lionarons, in 1969 een dagblad geworden, speelt een belangrijke rol rondom de onafhankelijkheid. Zoals in elke nieuwe staatkundige periode in Suriname, verschijnen er ook in 1975 nieuwe bladen.
Epiloog
Na de onafhankelijkheid van Suriname blijven de belangrijkste dagbladen bestaan. Tijdens de militaire dictatuur (1980-1987) mag alleen De Ware Tijd blijven verschijnen; de andere kranten worden verboden. Anno 2007 verschijnen de volgende dagbladen in Suriname: de Ware Tijd, De West, Dagblad Suriname (2002-) en de Times of Suriname (2003-).
Selectievoorstel
| Titel | Periode | Toelichting |
| De Banier van Waarheid en Recht | 1929-1936 | uitdrukking gevend aan de middenklasse en gepolitiseerde arbeidersklasse |
| Bataafsche Surinaamsche Courant | 1804-1806 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Binnenlandsche Surinaamsche Courant | 1804-1809 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Gazette de Surinam | 1792 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Geprivilegeerde Surinaamsche Courant | 1811-1829 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| De Kolonist. Dagblad toegewijd aan de belangen van Suriname | 1842-1872 | podium van publiek debat/sfeer |
| Nieuw Suriname | 1954-1967 | podium van publiek debat/sfeer, doelgroepgericht |
| Nieuwe Surinaamsche Courant I | 1835-1843 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Nieuwe Surinaamsche Courant (II) | 1892-1912 | podium van publiek debat/sfeer |
| [Nieuwe] Surinaamsche Courant en Letterkundig dagblad VIII | [1834;] 1835-1841 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Het Nieuws | 1943-1957 | opgericht door A.J. Morpurgo (voorheen redacteur van De Surinamer) |
| Saturdagsche Courant van Nieuws, Smaak en Vernuft | 1794 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Surinaamsche Courant = The Surinam Gazette (Nederlands/Engelstalig) | 1805-1814 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| De Surinaamsche Courant I | 1790-1795 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| De Surinaamsche Courant II | 1804-1817 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Surinaamsche Courant III | 1814-1842 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Surinaamsche Courant IV | 1817-1843 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Surinaamsche Courant V | 1828-1847 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Surinaamsche Courant VI | 1829-1843 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Surinaamsche Courant IX | 1885-1888 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Surinaamsche Courant en Algemeene Nieuwstijdingen | 1797-1805 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Surinaamsche Courant [en] Gouvernements Advertentieblad VII | 1848-1885 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| De Surinamer | 1894-1955 | podium van publiek debat/sfeer, specifieke culturele en religieuze articulatie (katholiek) |
| De Surinaamsche Nieuwsvertelder | 1785-1793 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Suriname. Koloniaal nieuws- en advertentieblad en voorganger Koloniaal Nieuwsblad (1848-1870) | 1871-1943 | podium van publiek debat/sfeer |
| Teutsches Wochenblatt für Surinam | 1792-1793 | |
| Vrije Stem | 1969-1982 | podium van publiek debat/sfeer |
| Ware Tijd | 1957-1995 | podium van publiek debat/sfeer, verslaggeving dagelijks leven, nieuwe stijl en journalistieke conventies, professionalisering van nieuws- en krantenproductie |
| De West-Indiër en voorganger Surinaamsch Weekblad (1845-1862) | 1863-1898 | podium van publiek debat/sfeer |
| Weeklyksche Surinaamsche Courant | 1793-1797 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| Weeklyksche Woensdaagsche Surinaams(ch)e Courant | 1774-1790 | (semi-)overheidsblad, en historische bron, ook of vooral vanwege de aankondigingen en advertenties |
| De West | 1909-1960 | podium van publiek debat/sfeer |
| NB: de Romeinse cijfers vertegenwoordigen verschillende drukkers die grotendeels gelijktijdig hun Surinaamsche Courant, al dan niet met ondertitel, drukten. | ||
Meer informatie:
www.surinaamsepers.net
Na de selectie volgt het selectieproces.