'De Koninklijke Bibliotheek ligt stevig en toekomstgericht op koers. Het tweesporenbeleid dat zij voert, innovatie waar mogelijk en behoud waar nodig, wordt heel positief beoordeeld door een internationale commissie van externe deskundigen. De kwaliteit van haar werkzaamheden geeft haar een sterke marktpositie en oogst landelijk grote waardering. Internationaal staat zij hoog in aanzien.'
Die gunstige beoordeling staat te lezen in het recentelijk uitgebracht evaluatierapport van een internationale commissie van drie externe deskundigen, bestaande uit prof. dr LJ Engels, oud-rector magnificus van de Rijksuniversiteit Groningen, dr PJ Lor, voorzitter van de Conference of Directors of National Libraries en dr H Stellingsma, directievoorzitter Content Beheer BV. De evaluatie had betrekking op alle taken van de KB als dienstverlenende organisatie, met een accent op de toepassing van informatietechnologie. Het was de eerste keer sinds haar verzelfstandiging in 1993 dat de KB aan een wettelijk verplichte evaluatieprocedure werd onderworpen.
Voorafgaand aan het onderzoek van de commissie vond een informatietechnologie-audit plaats. De uitvoerder van die audit, Logica bv, concludeerde dat de informatisering op allerlei gebieden aanwijsbare bijdragen heeft geleverd aan de hoofdtaken van de KB, en dat het gekozen ambitieniveau hoog, maar niet te hoog is. Behalve effectiviteit en efficiëntie werd ook een balanced scorecard opgemaakt voor de kwaliteit van de informatisering, bestaande uit de aspecten state-of-the-art, successen, beheer en beveiliging, professionaliteit, missers en lacunes, klantgerichtheid. Op de eerste twee aspecten scoort de KB 'sterk', op beheer en beveiliging 'voor verbetering vatbaar' en op de overige aspecten 'goed'. 'Samenvattend dus een zeer overwegend positief beeld', aldus Logica. De KB heeft volgens de deskundigencommissie een duidelijke missie: professionele zorg voor het nationale erfgoed, deelname aan de landelijke wetenschappelijke informatievoorziening en de ontwikkeling daarvan, en bevordering van de landelijke en internationale samenwerking. Dat resulteert in een rijk geschakeerd geheel van producten en diensten. De KB verzamelt haar collecties succesvol en met visie, ontsluit ze goed, beschermt ze tegen verval en houdt ze beschikbaar voor raadpleging, zo nodig in nieuwe vorm. Traditionele dienstverlening gaat hand in hand met vernieuwing. Het Depot van Nederlandse Elektronische Publicaties (DNEP) wordt door de commissie genoemd als een voorbeeld van succesvolle innovatie, die ook internationaal de aandacht heeft getrokken.
De deskundigencommissie beveelt de KB aan haar publieksgerichtheid te verbeteren met een op
marktonderzoek gebaseerde marketingstrategie en een versterking van de externe communicatie. De KB
werkt inmiddels aan een marketingplan dat zich zowel richt op bezoekers als op de professionele klanten
(bibliotheken en wetenschappelijke instellingen). Het plan gaat in op aspecten zoals product- en
dienstontwikkeling, communicatie met de klant en kwaliteitszorg.
De commissie noemt de financiering van de KB `niet ruim'. Incidentele rijksbijdragen en subsidies voor
onderzoek en ontwikkeling ondersteunen de innovatie wel voldoende, maar de structurele rijksbijdrage biedt te
weinig ruimte voor bekostiging van nieuwe operationele taken naast de bestaande, zoals de collectievorming.
De KB komt daardoor te staan voor bijna onmogelijke keuzen tussen nieuwe operationele functies en
traditionele maar daarom niet minder wezenlijke taken.
Het evaluatierapport is beschikbaar via de website van de KB. Gedrukte exemplaren kunt u bestellen bij de KB,
Secretariaat, Hanneke Dries, Postbus 90407, 2509 LK Den Haag.
10 november 1998