Ter gelegenheid van haar tweehonderdjarig bestaan heeft de Koninklijke Bibliotheek van de heer P Fentener van Vlissingen, namens de directie van SHV Holdings NV, een uniek middeleeuws getijdenboek ten geschenke gekregen. Dit meesterstuk vormt een uitzonderlijke aanwinst voor de KB die de grootste collectie verluchte middeleeuwse handschriften van Nederland bezit.
Het handschrift werd verlucht door de Meester van Zweder van Culemborg, een van de belangrijkste boekverluchters die in de eerste helft van de 15de eeuw werkzaam was in de Noordelijke Nederlanden. Met niet minder dan 27 miniaturen en 15 initialen vormt dit het rijkst verluchte handschrift dat van deze meester bewaard is gebleven. Zonder twijfel kan het een 'Vermeer' onder de Nederlandse middeleeuwse handschriften worden genoemd.
De anonieme schilder, die de noodnaam 'Meester van Zweder van Culemborg' draagt, was tussen 1430 en 1450 werkzaam in de stad Utrecht. Onder invloed van de Parijse boekverluchting van rond 1400 en van de paneelschilderkunst, met name van Jan van Eyck, bracht hij een grote vernieuwing teweeg in de Noord-Nederlandse boekschilderkunst. Zijn werk wordt gekenmerkt door een nieuw naturalisme, dat tot uiting komt in gedetailleerde interieurs en wijdse landschappen onder atmosferische luchten. Een enkele maal past de meester een naturalistische rand toe, waarmee hij als enige Noord-Nederlandse schilder een traditie voortzet, die was ingezet door de gebroeders Limburg, de belangrijkste boekverluchters in Parijs uit het begin van de eeuw, die onder meer de beroemde Getijdenboeken voor de hertog van Berry vervaardigden.
Het handschrift, dat eind 1997 werd verworven door Antiquariaat Forum te 't Goy-Houten, is nu door de heer Fentener van Vlissingen aan de Nederlandse nationale bibliotheek geschonken. Hiermee heeft hij een hoogtepunt uit de Nederlandse middeleeuwse boekschilderkunst voor Nederland willen behouden. Met dit monumentale Nederlandse culturele erfgoed wordt het tweehonderdjarig bestaan van de KB op grootse wijze gemarkeerd. Het handschrift zal aan de jubilerende KB worden aangeboden tijdens de opening van de grote jubileumtentoonstelling Het wonderbaarlijk alfabet, die van 19 augustus tot en met 18 oktober 1998 in de Amsterdamse Nieuwe Kerk wordt gehouden.
2 juli 1998
|
|