De Koninklijke Bibliotheek te Den Haag heeft vier bladzijden van een onbekende zeer vroege druk van het
beroemde verhaal van 'Lanseloet van Denemarken en Sanderijn' aangekocht. De bladen waren met een
aantal andere gebruikt als opvulsel onder het leer van een boekband om een exemplaar van Erasmus'
Epistola apologetica de interdicto esu carnium gedrukt bij Froben in Basel in 1522.
Het verhaal van Lanseloet van Denemarken is een van de vier zogenaamde abele spelen, de oudste
wereldlijke toneelstukken van West-Europa. De abele spelen dateren uit de tweede helft van de veertiende
eeuw. De tekst is slechts in één handschrift overgeleverd: het handschrift Van Hulthem dat wordt
bewaard in de Koninklijke Bibliotheek van Brussel. De Lanseloet is in de vijftiende eeuw tweemaal
gedrukt geweest. De bibliotheek van Lübeck bezat één uniek exemplaar dat tussen 1486
en 1492 te Gouda van de pers kwam, maar dit is in de Tweede Wereldoorlog verloren gegaan. Er bestaat wel
een facsimile-editie van. Van de andere druk is slechts één blad over: samen
één bladzijde tekst en één houtsnede. Dit fragment is reeds lange tijd in de
collectie van de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. Voorts bestaat er een fragment van een druk uit 1508 en
is er één exemplaar over van een Antwerpse druk uit 1520. De bronnen van het populaire
liefdesverhaal van prins Lanseloet van Denemarken en Sanderijn zijn dus zeer zeldzaam.
De nu verworven vier bladzijden tekst bevatten 126 versregels (de regels 733-762; 763-792; 794-822 en 824-852)
van het in druk 952 regels tellende stuk. De nieuwe fragmenten verschillen op veel plaatsen in spelling en
woordkeus van de andere drukken. Voorlopig worden de fragmenten gedateerd tussen 1503 en 1520. Gerard
van Thienen, conservator bij de Koninklijke Bibliotheek, denkt dat de fragmenten te Antwerpen zijn gedrukt door
Hendrik Eckert van Homberch. Om de fragmenten precies te dateren en met zekerheid aan een drukker toe te
schrijven, is meer onderzoek nodig.
De fragmenten en de Erasmus-uitgave werden de Koninklijke Bibliotheek aangeboden door antiquariaat
Forum te 't Goy-Houten.
Literatuurhistorici uit Nederland en België houden zich al jaren bezig met de abele spelen uit het
handschrift Van Hulthem. Dit beroemde handschrift wordt vanaf 11 november 1999 tentoongesteld in de
Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam, naar aanleiding van de presentatie van een
nieuwe uitgave van alle teksten uit het handschrift en een cd-rom met alle literatuur erover.
11 november 1999