De KB zal zich de komende tijd sterker profileren als nationale bibliotheek door de concentratie op Nederlandse geschiedenis,taal en cultuur. Tevens vergroot de KB de toegankelijkheid van producten en diensten ten behoeve van wetenschappers en studenten, docenten en leerlingen voortgezet onderwijs, en een breed geïnteresseerd publiek. In de strategische oriëntatie spelen (inter)nationale samenwerking en communicatie en marketing, o.a. via de website, een belangrijke rol. In het kader van het strategisch marketingplan 2000-2003 heeft de KB extra middelen ingezet; de projectactiviteiten zullen worden ingebed in de staande organisatie.
De hoofdlijnen van de beleidskeuzen ten aanzien van de primaire taken zijn: versterking gebruik en dienstverlening, bouw digitale kennisdomeinen en bestanden, en duurzame digitale opslag.
Versterking gebruik en dienstverlening
- De mogelijkheid om een groot aantal digitale informatie-bestanden van de KB te doorzoeken via één interface en in één zoekactie wordt uitgebreid naar andere bestanden.
- Door uitbesteding van de digitalisering van de kaartcatalogus is in drie jaar het hele bezit van de KB opgenomen in de online publiekscatalogus, waardoor alle informatie over de collectie ook via de website toegankelijk is.
- Vanaf 1 januari 2002 kan iedereen bij de Digitale Vraagbaak vragen stellen over de collecties van de KB, over alles wat te maken heeft met Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur, en over het zoeken naar informatie in het algemeen.
- Er wordt een leeszaal ingericht met een grote open opstelling van boeken en tijdschriften op het gebied van Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur.
- De expositieruimte wordt verbouwd en geschikt gemaakt voor een semi-permanente tentoonstelling van de unieke, waardevolle en bezienswaardige werken uit eigen bezit. In het najaar van 2002 wordt in de Kunsthal Rotterdam de grote kinderboekententoonstelling Wonderland gehouden. Daarnaast organiseert de KB lezingen, speciale ontvangsten, rondleidingen en workshops. Zoveel mogelijk activiteiten worden gebundeld in een cultureel programma.
Bouw digitale kennisdomeinen en bestanden
- Op basis van de grote hoeveelheid reeds beschikbare informatie bouwt de KB een kennisdomein op het gebied van Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur, gericht op onderzoekers en andere belangstellenden. Het kennisdomein biedt één structuur: één geïntegreerde toegang tot diverse informatiebronnen, waaronder andere websites. De KB faciliteert de inbreng van andere organisaties, zoals bibliotheken, archieven en musea.
- Het landelijke programma Het Geheugen van Nederland gaat pas echte synergie-effecten krijgen wanneer een groot aantal collecties uit verschillende kennis- en erfgoedinstellingen is gedigitaliseerd. De financiering van het programma loopt tot 1 januari 2004. Om het gewenste effect te bereiken zal de externe financiering van het landelijke programma moeten worden voortgezet voor een periode van minimaal drie jaar.
Duurzame digitale opslag
Als nationale bibliotheek heeft de KB de taak om elektronische publicaties duurzaam te bewaren en ook op lange termijn toegankelijk te houden. De KB volgt een tweesporige aanpak. Ten eerste doet de KB directe ervaring op in de praktijk; zij heeft daarmee inmiddels nationaal en internationaal een vooraan-staande positie verworven. Ten tweede bevordert de KB, met medewerking van uitgevers, in internationaal verband onderzoek naar oplossingen voor lange-termijn-toegang tot elektronische publicaties.
- Eind 2002 wordt het depotsysteem van de KB opgeleverd.
Dit systeem vormt het technische hart van het Elektronische
Depot (E-depot). Voor de operationele kosten daarvan stelt
het ministerie van OCenW vanaf 2003 per jaar ruim M€ 1,1
beschikbaar. De verdere operationalisering van het E-depot
vergt de komende jaren een grote inspanning. Ook het technische
systeem moet verder worden ontwikkeld en uitgebreid.
De KB richt daartoe een experimentele omgeving in om verder onderzoek te kunnen doen naar technieken en procedures voor lange-termijn-bewaring en -toegang. Net als in de afgelopen periode zal worden gezorgd voor de internationale inbedding van het onderzoek en voor een nauwe samenwerking met belangrijke ICT-spelers. Kennis over metadata, catalogisering, bibliografische beschrijvingen en formaten, conversies en XML wordt geconcentreerd binnen een Kenniscentrum Metadata. - De KB gaat de komende jaren op experimentele basis web-publicaties archiveren. Er wordt een verzamelbeleid ontwikkeld en er worden selectiecriteria vastgesteld. Om praktische ervaring op te doen wordt een testbed ingericht.
Personeel en organisatie
- De KB is een kennisintensieve organisatie in een voortdurend veranderende omgeving. De KB moet mee veranderen. Er zijn maatregelen voorzien om te kunnen voldoen aan de hoge eisen die worden gesteld aan de inrichting en sturing van de organisatie, aan het management en aan de medewerkers.
- In 2002/2003 zal de hoofdafdeling Collecties en onderzoek worden gereorganiseerd om de taken en werkwijze te kunnen aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen.
Infrastructurele voorzieningen
- Belangrijke ingrepen voor het KB-gebouw zijn de bouw van nieuwe magazijnruimte, de herhuisvesting van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie en, gekoppeld daaraan, het gebouwbreed optimaliseren van het ruimtegebruik. De verbinding van de gebouwen van de KB en het Nationaal Archief wordt verbeterd, in combinatie met de verbouwing van de expositieruimte.
- Het belang van ICT voor het KB-beleid groeit nog steeds, enerzijds als katalysator van nieuw beleid en anderzijds als voorwaarde voor realisering van de beleidsdoelen. Meer nog dan voorheen is ICT een strategische factor. Het ICT-beleid van de KB wordt vastgelegd in een afzonderlijk informatiserings-plan; de uitwerking van het ICT-beleid tot een operationele infrastructuur wordt verwerkt in een automatiseringsplan.
Financiën
- Om continuïteit van deskundigheid te garanderen en vernieuwing te realiseren in een vergrijzende organisatie is een tijdelijke uitbreiding van de formatie met 8,00 fte noodzakelijk (totale kosten K€ 816).
- Voor onderzoek en ontwikkeling van duurzame (digitale) opslag is in 2003 en 2004 een totaalbedrag ad M€ 1,5 nodig.
- De voortzetting van de financiering van het landelijke programma Het Geheugen van Nederland na 2003 is onzeker. Om de noodzakelijke massa van en synergie tussen gedigitaliseerde collecties te bereiken is verlenging - in de vorm van een tweede tranche - noodzakelijk (totaal M€ 6,81).
- De voortzetting van de financiering van het landelijke programma Metamorfoze na 2004 is onzeker. Voor de noodzakelijke schaalvergroting, intensivering en structurele inbedding van Metamorfoze is vanaf 2005 gedurende 20 jaar een bedrag nodig van M€ 4,5 per jaar.
- De vierde en laatste tranche van het zogeheten Berenschot-accres (huisvestingskosten) is nog niet ondergebracht in de rijks-bijdrage (M€ 3,4 per jaar). Dit betreft een bestaande afspraak.