Illegaal prentenboek

Proeven en aantekeningen van M.E. de Zaaijer

Maria Elizabeth de Zaaijer (Den Haag, 1894 – Warnsveld 1969) volgde een opleiding aan de Haagsche Teeken-Academie, onder andere de afdeling kunstnijverheid. Zij maakte aquarellen, tekeningen, hout- en linoleumsneden, veelal voor ex libris, waarover Johan Schwencke opmerkte: 'zij weet den aard van het dier goed te markeeren. De stand van een haan, een duif, een raaf, geeft ze naturalistiesch weer, in een houding, die niet zonder spanning is.'

De laatste oorlogsjaren bracht zij door in Drente waar zij prenten maakte die clandestien ‘in vertrouwde Asser kringen’ verspreid werden. De opbrengst ging naar onderduikers. In 1945 verschenen zij samen in het Oorlogs prentenboek. Illegaal verschenen werk. De prenten zijn van de houtblokken gedrukt en bij de firma Van Gorcum met de hand ingekleurd.

Onlangs kreeg de Koninklijke Bibliotheek een map aangeboden met proeven en aantekeningen over deze uitgave. Ze verduidelijken sommige afbeeldingen. Over de prent met het opschrift 'Daar gaan weer de slaven…' zegt de aantekening dat ‘de gewone gravers’ hier twee maal daags 'over de besneeuwde landen langs de Beiler straat trekken'. Ze hebben 'van alles aangetrokken om zich van de kou te beschutten', ze lopen 'ineengedoken: 't is net een begrafenis'. De meeste aantekeningen zijn van de kunstenares zelf.

Ook uit later jaren zijn enkele houtsneden overgeleverd, bijvoorbeeld over de bevrijding van de Indonesiërs.
(Paul van Capelleveen)

Beschrijving:
Maria Elizabeth de Zaaijer, Verzameling ingekleurde houtsneden en schilderstukjes. Assen, Den Haag, Papier, 45 fol., wisselende afmetingen.
Aanvraagnummer: 79 E 179.

Getoond met: M.E. de Zaaijer, Oorlogs prentenboek. Illegaal verschenen werk. Assen, Van Gorcum, 1945
Aanvraagnummer: 165 D 37

Te zien in de vitrine bij de ingang van Bijzondere collecties van 7 april tot en met 2 juni 2010