Politiek en burger: een actueel thema in de boekenweek die gewijd is aan de geschiedenis. Maar het is eigenlijk pas sinds kort dat politiek voor elke burger toegankelijk is. Vrouwen werden lange tijd buitengesloten. Sindsdien is er veel verbeterd, maar er is nog genoeg te doen. Wie wordt de eerste vrouwelijke premier van Nederland? De eerste auto reed al in Nederland en Fokker had al een rondje boven Haarlem gevlogen toen in 1917 het algemeen kiesrecht werd ingevoerd. Voor mannen welteverstaan; vrouwen kregen alleen passief kiesrecht. Zij mochten zich wel verkiesbaar stellen, maar nog niet zelf stemmen. Dat kwam pas in 1919. Het algemeen kiesrecht voor vrouwen is het sluitstuk van de eerste feministische golf, met voorvechtsters Aletta Jacobs, ‘la petite doctoresse’. Maar ook met vrouwen als Mina Kruseman, die model stond voor Carel Vosmaers boek Amazone (Den Haag, 1880).
In 1918 kwam de eerste vrouw in de kamer: Suze Groeneweg voor de SDAP, de voorganger van de PvdA. Zij pleitte voor een wettelijke verlofregeling bij zwangerschap en bevalling. De eerste verkiezingen waarbij vrouwen mochten stemmen in 1922 zorgde niet voor de verwachte doorbraak: maar zeven vrouwen werden verkozen. Het duurde tot na de Tweede Wereldoorlog voordat er ook een vrouwelijke minister aantrad. Op 13 oktober 1956 werd Marga Klompé als minister van Maatschappelijk Werk de eerste vrouwelijke minister van Nederland. In de Katholieke Volkspartij (KVP) was zij een van de politieke zwaargewichten. Zo bracht ze in 1963 de Algemene Bijstandswet tot stand, die zij bestempelde als 'een geweldige switch van genade naar recht'.
Eind jaren zestig begon de tweede feministische golf. Joke Smit gaf het startsein met het artikel 'Het onbehagen van de vrouw' in 1967. Een jaar later richtte ze samen met politica Hedy d'Ancona in 1968 de actiegroep Man-Vrouw Maatschappij (MVM) op. Een jaar later volgde Dolle Mina: een groep van jonge feministes die met ludieke acties een grote aanhang wist te winnen. Abortus wordt gelegaliseerd, er komt een wet Gelijk Loon voor mannen en vrouwen, en een vrouw verliest niet meer haar handelingsbekwaamheid als ze trouwt. Het lijkt allemaal zo normaal maar het is zeer recente geschiedenis.
Hoe ziet een vrouw zich nu in de moderne spiegel van de Lage Landen? Zij is stoer en sierlijk, sportief en intelligent, ondernemend en onafhankelijk en bovenal vrouwelijk: een girlpower grrl. Dacht Minister De Geus aan Lara Croft toen hij in 2003 zei dat de emancipatie van de Nederlandse vrouw is voltooid? Weliswaar zijn vrouwen wettelijk geen tweederangs burgers meer, maar ze krijgen nog steeds minder betaald voor hetzelfde werk en zitten vaker dan mannen thuis of in een klein deeltijdbaantje. Recht hebben op gelijke behandeling is wat anders dan het krijgen. Op 8 maart is de internationale vrouwendag; er valt nog veel te wensen!
Literatuur
Groeneweg, Suze. Het moederschap in eere! : een pleidooi voor moederschapszorg. Amsterdam 1918
Smit, Joke. Er is een land waar vrouwen willen wonen : teksten 1967-1981. Amsterdam, 1984
Jungschleger, Ineke. Marga Klompé : een gedreven politica haar tijd vooruit. Utrecht [etc.], 1990
A. van Schaik, Honderd jaar vrouwen in overheidsdienst. Amsterdam, 1998
Cels, Sanderijn. Grrls! : jonge vrouwen in de jaren negentig. Amsterdam, 1999
Stern, Dave. Lara Croft: tomb raider. Oud-Beijerland, 2001
|
|
|
|
|