Wat je van ver haalt is lekker, maar wat de boer niet kent dat vreet ie niet en het hemd is nader dan de rok. Spreekwoorden te over, soms zelfs in tegenspraak met elkaar. Zeker is wel dat regionale geschiedbeoefening en genealogisch onderzoek zich in grote populariteit mogen verheugen, wat er toch op duidt dat er wel interesse is voor historisch onderzoek, mits het maar met de eigen, overzichtelijke omgeving te maken heeft. Men slaagt er blijkbaar gemakkelijker in zich te identificeren met iets of iemand dat bekend is of vertrouwd, alleen maar omdat die uit dezelfde omgeving komt of dezelfde taal heeft gesproken of dezelfde dingen gezien. Andersom werkt het trouwens ook: wie Zundert niet kent en daar op een dag heengaat om het geboortehuis van Vincent van Gogh te bekijken kan hem zich opeens voorstellen. Hij heeft achtergrond gekregen.
Het reclamefiguurtje van de jam, Flipje van Tiel, heeft het onwillekeurig geschopt tot ambassadeur van een regio. In de Betuwe moet men trots zijn op het fruitbaasje, dat in 1935 voor het eerst door de Gooise kunstenaar Harmsen van der Beek werd getekend voor reclamedoeleinden. In Tiel is dan ook een Flipje Museum.
Jan van Schaffelaar sprong in 1482 in Barneveld van de toren en zette zo, je moet er wát voor over hebben, dit dorp op de kaart. Blijkbaar is een dergelijke daad goed voor meer dan vijfhonderd jaar nationale roem. Van Speijk werd zo mogelijk nog onsterfelijker door zíjn heldhaftige dood (‘dan liever de lucht in’), maar velen zullen toch niet weten wáár Van Speijk zijn heldendaad verrichtte, terwijl Van Schaffelaar en Barneveld onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Historische rechtvaardigheid? Kom er eens om. Beroemde historische vrouwen die min of meer vanzelfsprekend aan een stad, dorp of streek kunnen worden gekoppeld hebben zelden een gunstige reputatie. Mata Hari bijvoorbeeld, danseres te Parijs, werd in de Eerste Wereldorlog als spion ontmaskerd en ter dood gebracht. Maar de stemmen of dat nu wel of niet terecht was zijn nog altijd niet verstomd. Voor het geval nog eens vast komt te staan dat zij ten onrechte werd gefusilleerd staat haar geboortestad Leeuwarden klaar om haar te eren met een museum. In elk geval is er een permanente expositie over Mata Hari in het Fries Museum.
Kenau Simonsdochter Hasselaar is er ook zo één. Leerde de Spanjaarden mores in Haarlem in 1572 en 1573. Vocht dapper en stijdbaar – maar leende haar naam aan een vrouwentype dat allesbehalve gunstig bekend staat. Maar Haarlem is trots op haar en heeft op zijn website een plaatsje voor haar ingeruimd.
En hoe klein ons land ook is, deze lijst is met groot gemak uit te breiden, om uit te leren, ons mee te vermaken of … onze ambities te scherpen!