Paul Biegel, meesterverteller

Op 21 oktober 2006 overleed Paul Biegel, een van Nederlands belangrijkste schrijvers van kinder- en jeugdboeken. Hij werd 81 jaar.

Paul Biegel leerde het schrijversvak bij de Marten Toonder Studio’s, waar hij als stripverhalenschrijver begon. In 1962 verscheen zijn eerste boek: De gouden gitaar, een verhaal over een eenzame veldmuis. Hij schreef vaak verhalen over dieren met menselijke eigenschappen. Zijn fantasie kende geen grenzen, zijn personages verplaatsen zich met groot gemak van de realiteit in een sprookjesachtige wereld. De kracht van Biegels werk is zijn verbeelding. Prinsen en prinsessen, tovenaars, kabouters, draken en sprekende dieren bevolken de verhalen. Biegel beweerde dat hij met zijn (meer dan zestig) boeken alleen wilde vermaken. Maar zijn verhalen behelzen veel meer dan amusement; ze gaan over vriendschap, liefde en dood, over goed en kwaad. Ook toen het mode was om maatschappelijk verantwoorde realistische verhalen te schrijven, ging hij zijn eigen weg. Hij stak met zijn verhalen kinderen een hart onder de riem, door te laten zien dat ook bange personages moedig kunnen zijn.

Zijn mooiste boek is misschien wel De tuinen van Dorr uit 1969, een poëtisch verhaal, dat handelt over de strijd tussen goed en kwaad. Het werd twee maal geïllustreerd; oorspronkelijk door Tonke Dragt, en in de 9e druk (2005) door Fiel van der Veen. Maar ook de boeken over De kleine kapitein en Virgilius van Tuil zijn zeer geliefd. 

Naast alle nieuwe sprookjesachtige verhalen herschreef Paul Biegel ook oude verhalen: de Rattenvanger van Hamelen, de Reinaert (een ongekuiste versie), de fabels van Aesopus, de reis van Brandaan, het beleg van Troje, de zwerftochten van Aeneas, en verhalen over koning Arthur en de ridders van de Ronde Tafel. Hij bewerkte sprookjes en sagen van de Gebroeders Grimm en nonsensverzen van Edward Lear.  

Paul Biegel vertaalde ook vele prentenboeken, onder andere de humoristische verhalen van Tony Ross. Maar een aantal van deze vertalingen betreffen prentenboeken met maatschappijkritische of andere bijzondere thema’s.
De vrede van Veelvraat (Michael Foreman, 1974) gaat over de inwoners van een zeer rijk land, die niets van hun overvloed willen afstaan aan hun bijna verhongerde buren.  In Zwart op wit (David McKee, 1978) loopt een ruzie tussen witte en de zwarte olifanten uit op oorlog. Het prentenboek Waar kom je vandaan? Waar ga je naar toe? (Philippe Dumas, 1981) behandelt vragen betreffende leven en dood. De Verschrikkelijke Blikjes-Generaal en de Oude IJzeren Dame (Raymond Briggs, 1984) is een hedendaags sprookje waarin de strijd om de Falkland-eilanden in 1982 wordt gehekeld. In Toeterbeer of trommelbeer (Michael Foreman, 1978) is het thema identiteit: een panda vraagt zich af of hij een witte beer is met zwarte vlekken of een zwarte beer met witte vlekken.

De raamvertelling was een geliefde stijlvorm van Biegel, die hij onder meer gebruikte in Het sleutelkruid, Japie en de dingen, Een toren naar de maan en Nachtverhaal. Zijn werk bevat veel fantasie, elementen uit sprookjes, spanning en humor. De verhalen zitten vol geheimzinnigheid, ontberingen en gevaar, bevatten onverwachte ontknopingen en hebben een rijk taalgebruik met originele vergelijkingen. De moraal komt er op neer dat goed wordt beloond en kwaad gestraft. 

Zijn boeken werden vele malen bekroond, als Kinderboek van het jaar, met gouden en zilveren griffels en met de Woutertje Pieterseprijs. In 1973 ontving hij de Staatsprijs voor Jeugdliteratuur.
Ook internationaal werd hij gewaardeerd: zijn werk werd vertaald in het Duits, Deens, Engels, Frans, Zuid-Afrikaans, Turks, Spaans, Welsh, Russisch, Grieks en Japans. Paul Biegel schreef meerdere malen een kinderboekenweekuitgave: in 1977 Wie je droomt ben je zelf, in 1984 Een tijdje later samen met Willem Wilmink, in 1989 Het eiland daarginds, en in 2004 bij de vijftigste editie van de Kinderboekenweek Swing. Het grootste deel van zijn boeken verscheen bij uitgeverij Holland. De meesten werden geïllustreerd door Babs van Wely, Carl Hollander en Fiel van der Veen.  

Paul Biegel bleef de nieuwe ontwikkelingen volgen en verwerkte die in zijn werk. In het 2003 verschenen boek Man en muis leiden muizen een luxe leventje, omdat ze via internet alles kunnen bestellen wat ze willen hebben.

Links

• http://www.kjoek.nl/schrijvers.php?schrijversid=9b2817da0dbd9993809&sorteren=a-d - Bio- en bibliografie
• Paul Biegel in Wikipedia  
• http://www.dbnl.org/tekst/bieg001ande01_01/index.htm - Tekst van Anderland, een Brandaan mythe 

Literatuur

• Paul Biegel : meesterverteller met een rovershart / red.: Aad Meinderts, Denise Mooyman en Muriël Steegstra. - Haarlem : Holland ; Den Haag : Letterkundig Museum/Kinderboekenmuseum, 1996. - (Schrijversprentenboek, ISSN 0080-7192 ; 39) Sign.: MCU 127
• Over... Paul Biegel : De tuinen van Dorr, De Rode Prinses, Nachtverhaal, Anderland / Peter van den Hoven. - Laren (Gld.) : Walvaboek, cop. 1994. - (Memo jeugdliteratuur) Sign.: 2093047