Schenking Landwehr-Vogels

3 september 2007

Het echtpaar Landwehr-Vogels uit Tiel heeft op 7 december 2005 1000 kinderboeken en 165 kinderprenten, merendeels uit de 19de eeuw, aan de KB geschonken. Het was een welkome aanvulling op de reeds aanwezige rijke kinderboekencollectie, want het overgrote deel (90%) van de geschonken boeken was op dat moment niet in een openbaar toegankelijke collectie aanwezig.

De collectie omvat diverse soorten boeken: publicaties van buitenlandse uitgevers die voor de Nederlandse markt werkten, abc-boeken, boeken over tekenen, luilekkerlandverhalen, fabrieksprentenboeken, sprookjes, contourboeken, bakerrijmen, reclame-uitgaven, kinderboeken van uitgeverij Campagne, van auteurs en illustratoren als Goeverneur en Hoeksema en meer.

John en Josephine Landwehr zijn al heel lang verzamelaars. Als tiener had John Landwehr al kijk op bijzondere boeken. Bij antiquariaat Nijhoff in Den Haag leerde hij kort na de Tweede Wereldoorlog de fijne kneepjes van het boekenvak. Zijn verdere loopbaan bracht hem naar Batavia, Singapore, Mozambique en Canada. Terug in Nederland vond John Landwehr weer werk in het boekenvak, bij de firma Sijthoff en als directeur van veilinghuis Van Gendt in Amsterdam. Aan de onderwerpen van de verschillende bibliografieën die hij samenstelde is zijn brede belangstelling te herkennen: embleem- en fabelboeken, Romeyn de Hooghe, 18e en 19e eeuwse Nederlandse boeken met gekleurde platen, de VOC en kookboeken.

Hij verzorgde een facsimile herdruk van De kleine print-bybel uit 1736 en van een etiquetteboek van Erasmus uit 1733. Hij schreef over het dagelijks leven in 17e eeuwse boeken, over abc-boekjes en over 19e eeuwse kinderboeken (Het ijzersterke prentenboek). Alleen al in het blad Boekenpost verschenen tot op heden vijftig artikelen over 19e-eeuwse kinderboeken.

Zijn vrouw Josephine Landwehr-Vogels verdiepte zich in de loop van de tijd ook steeds meer in de verzamelingen. Samen maakten ze in 2003 de tentoonstelling over litho’s in kinderboeken en -prenten in het Nederlands Steendrukmuseum in Valkenswaard. Ook voor andere tentoonstellingen stelden ze bruiklenen uit hun collecties beschikbaar, en vele onderzoekers kregen gelegenheid om kennis te nemen van hun verzamelingen.

Een aanzienlijk deel van de grote kinderboekencollectie die het echtpaar Landwehr-Vogels in de loop van tientallen jaren bijeenbracht is nu overgedragen aan de Koninklijke Bibliotheek.

De collectie is inmiddels beschreven en kan onder voorwaarden worden opgevraagd voor studie en onderzoek. Ook via tentoonstellingen zal men kennis kunnen nemen van dit zeldzame materiaal.