Roodkapje

In 2004 werd bekend dat Roodkapje het meest geliefde sprookje is van de Nederlanders. Een internet-enquête, gehouden bij de presentatie van de Nederlandse Volksverhalenbank heeft dat uitgewezen.

Bij deze uitkomst rijst de vraag of de respondenten zich ervan bewust waren dat er verschillende Roodkapjes bestaan. In de kinderboekencollectie van de Koninklijke Bibliotheek bevinden zich talrijke versies van het verhaal.

Daar is om te beginnen de versie van Charles Perrault, die in zijn Histoires ou contes du temps passé uit 1697 vertelt hoe Roodkapje door haar moeder naar haar zieke oma wordt gestuurd met een koek en een potje boter. Onderweg ontmoet ze vadertje Wolf en wijst hem de weg naar het huis van haar grootmoeder. De wolf verslindt de grootmoeder en gaat in haar bed liggen. Roodkapje komt binnen, kleedt zich uit en gaat bij de wolf liggen. Dan volgt de scène waarin Roodkapje vraagt naar de grote armen, benen, oren, ogen en tanden en dan eet de wolf ook haar op. Einde verhaal. Perrault voegt er nog een moraal aan toe gericht tot jonge meisjes, die eindigt met:
pas op voor wolven: van de zachte
moet men het grootst gevaar verwachten!
(Vertaling van Arjaan van Nimwegen, 1977)

De Gebroeders Jakob en Wilhelm Grimm tekenden in hun Kinder- und Hausmärchen uit 1812 een minder wrede variant op, waarin de wolf na zijn dubbele maal gaat liggen snurken. Een jager die toevallig langskomt knipt de buik van de wolf open en redt grootmoeder en Roodkapje. Ze vullen de buik van de wolf met stenen en die zijn zo zwaar dat hij dood neervalt.

Er blijkt nog een derde variant voor te komen, waarbij de grootmoeder wordt opgegeten en Roodkapje op het nippertje wordt gered door een passerende jager of houthakker. Aan de onfortuinlijke oma worden weinig woorden vuil gemaakt, haar lot wordt slechts gebruikt om de gevolgen van Roodkapjes ongehoorzaamheid meer nadruk te geven.

Bewerkers van het sprookje hebben in de loop van de tijd hun eigen ideeën in tekst en beeld toegevoegd. Zo verschilt de leeftijd van Roodkapje; de persoon van de redder (een vreemde of haar vader); het uiterlijk van de wolf (onschuldig ogend of wellustig); de manier waarop de wolf aan zijn eind komt; de moraal (meer of minder nadrukkelijk). De wijze waarop het verhaal is geschreven is verschillend, evenals stijl en techniek van de illustraties. Zowel kunst en kitsch kan genoten worden.
In de schalkse bewerking van Rudy Kousbroek, opgenomen in Het rijk van Jabeer (Amsterdam 1984), maken Roodkapje en de wolf het zelfs heel gezellig samen in bed.

Kort geleden ontving de Koninklijke Bibliotheek twee uitgaven van het Roodkapjeverhaal ten geschenke.
KB-medewerker Marcel Raadgeep, tevens bibliograaf van de koningin van de jeugdliteratuur Annie M.G. Schmidt, schonk een Televisie sprookjesboek met daarin het verhaal van Roodkapje en de wolf. Jaar van uitgave naar schatting jaren vijftig. Dit is een qua vormgeving bijzondere uitgave en tevens een tijdsdocument: de achterkant van het omslag vormt een bouwplaat voor een zelf in elkaar te plakken televisie, met een "bakje voor de televisiebeelden", die uit de bladen van het boek geknipt kunnen worden.
Van de Vlaamse uitgeverij De Eenhoorn ontving de Koninklijke Bibliotheek het met een Zilveren Penseel bekroonde Rood rood Roodkapje met tekst van Edward van de Vendel en illustraties van Isabelle Vandenabeele. Dit prentenboek betreft een zeer eigenzinnige versie van het verhaal in heftige beelden over twee pagina's in rood en zwart. Roodkapjes grootmoeder is een vervelende ouwe zeur en als de wolf haar heeft opgegeten, wat wordt uitgebeeld door schrokkerige woorden, neemt Roodkapje het heft (een bijl) in eigen hand maakt korte metten met de wolf: "HIEUW".

Voor u gekozen: een selectie van afbeeldingen van bijzondere Roodkapjes en wolven uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek.

Zie voor een overzicht met titels van Roodkapje-uitgaven het Centraal Bestand Kinderboeken, waarin tien instellingen hun bezit tonen.

Zie voor verschillende versies en interpretaties van het verhaal:
Van Aladdin tot Zwaan kleef aan : lexicon van sprookjes: ontstaan, ontwikkeling, variaties / Ton Dekker & Jurjen van der Kooi & Theo Meder. - [Antwerpen] : Kritak ; Nijmegen : SUN, cop. 1997. - 478 p. : ill. ; 22 cm. - Met lit. opg., reg. - ISBN 90-6303-723-6 (Kritak), ISBN 90-6168-613-X (SUN)

De verhalenbank
De verhalenbank wordt beheerd door het Meertens Instituut en bevat meer dan 31.000 verhalen. Er kan in gezocht worden naar historische en hedendaagse sprookjes, sagen, legenden, moppen, raadsels en Broodje Aap-verhalen. De website werd gelanceerd op 6 juni 2004 tijdens de eerste Nationale Verteldag.