Max Velthuijs

Max Velthuijs, schilder, schrijver en tekenaar, overleed op 25 januari 2005. Hij werd 81 jaar oud. Na een opleiding tot grafisch ontwerper, en een carrière als kantoorklerk en verkoper in een hoedenwinkel, tekende hij politieke prenten, maakte affiches en ontwierp allerlei drukwerk. Als illustrator van kinderboeken debuteerde hij in 1962 met een bundel bakerrijmen: Versjes die wij nooit vergeten. Zijn werk werd meteen gewaardeerd, want het boek werd verkozen tot een van de “Best Verzorgde Vijftig Boeken” van het jaar. In 1964 volgden nieuwe prenten voor een oud abc-boek: A is een aapje : het echte oude ABC met nieuwe plaatjes. Door deze uitgave kwam hij in contact met een Zwitserse uitgever, waarvoor Velthuijs een groot aantal prentenboeken maakte die in coproductie verschenen. Hij schreef de teksten daarbij ook zelf en dat bleek een zeer gelukkige combinatie van zijn twee talenten als schrijver en illustrator.
Prentenboeken als De jongen en de vis, De arme houthakker en de duif, De schilder en de vogel, Het goedige monster en De jongen en de vlieger verschenen soms eerder in het buitenland dan in Nederland. In deze boeken speelt het contact tussen mens en dier een grote rol. In latere boeken zijn de personages meestal dieren met zeer menselijke eigenschappen, zoals in de dierenfabels en de boeken over Kikker.
In Nederland is uitgeverij Leopold momenteel de belangrijkste uitgever van Max Velthuijs. Zijn werk werd zeer vaak bekroond; in 2004 nog met de belangrijkste internationale prijs: de Hans Christian Andersenprijs.

Dierenfabels

De dierenfabels: De eend en de vos (1985), De beer en het varkentje (1986) en De olifant en de krokodil (1987) zijn prachtig geïllustreerde wijze lessen met veel humor. Wie niet sterk is moet slim zijn, en dat ìs de Eend die de Vos weet te verschalken. En de Beer die de hele zomer in het zonnetje heeft gezeten en geen wintervoorraad heeft aangelegd, wordt wel geholpen door het Varkentje, maar het jaar daarop pakt zij dat toch anders aan. Van ruilen komt huilen is de les die Olifant en Krokodil leren

Kikker

In Klein-Mannetje heeft geen huis, verschenen in 1983, komt een kikker voor, die later uitgroeit tot het karakter waar zoveel mensen van zijn gaan houden. Volgens velen leek Max Velthuijs zelf op Kikker: zijn belangrijkste boekfiguur.
De wereld waarin Kikker en zijn vrienden Eend, Haas, Varkentje en later ook Rat, leven, is geen sprookjeswereld. Onderwerpen als dood, watersnood, verdriet en angst worden niet geschuwd. Maar het is ook een plek waar vriendschap heel belangrijk is. Wat er ook gebeurt, je staat er niet alleen voor. Elk dier heeft een eigen karakter en eigen speciale vaardigheden. Sekse is niet van belang, status bestaat niet, ieder personage is gelijkwaardig. Alleen het meest essentiele is aanwezig: een huisje met een tafel, een stoel en een bed. Ook het kunnen genieten van het leven, blij en gelukkig zijn, de schoonheid van de wereld ervaren wordt in de Kikker-verhalen door Max Velthuijs benadrukt. De wereld in deze boeken is harmonieuzer dan de werkelijke wereld, en zeker idealer dan die van de maker zelf was. Dat is te lezen in de biografie die in 2003 verscheen: Ik bof dat ik een kikker ben : leven en werk van Max Velthuijs door Joke Linders.

Grote en moeilijke onderwerpen worden in sublieme eenvoud geschilderd en verteld. Tekst en tekeningen sluiten naadloos op elkaar aan, bij voorlezen is te merken dat er geen woord te veel staat.
Opvallend vaak – voor een kinderboek - worden Kikkerboeken aan volwassenen cadeau gegeven, vooral Kikker en het vogeltje en Kikker is verliefd.
In Kikker en het vogeltje begraven de vrienden een vogel. Ze zijn er stil van, maar aan het eind spelen en lachen ze weer: "In de boom bij de heuvel zat een vogel. Hij zong een prachtig lied – zoals altijd."
In Kikker is verliefd wordt getwijfeld aan de mogelijkheid van liefde tussen heel verschillende personages. Maar aan het slot blijkt: "Een kikker en een eend – groen en wit. Liefde kent geen grenzen."
In Kikker en de vreemdeling is het thema vooroordelen. Rat verschijnt in het bos en wordt aanvankelijk niet geaccepteerd, maar langzaam aan gaan ze hem steeds meer waarderen. Angst is het onderwerp in Kikker is bang. En net als in Kikker is een held staan de vrienden voor elkaar klaar.
Identiteit; wie je bent, en dat dat goed is, wordt ervaren in Kikker is Kikker. De hoofdpersoon komt tot de conclusie: "Ik bof dat ik een kikker ben! Ik wil nooit iets anders zijn!"

In de collectie van de Koninklijke Bibliotheek zijn veel boeken van Max Velthuijs aanwezig, en ter inzage. Ook heeft de KB verschillende uitgaven in andere talen.

Op diverse websites is informatie te vinden over Max Velthuijs en zijn boeken:

• http://www.dbnl.org/tekst/velt008kikk01/
• http://www.leesplein.nl/includes/auteurs_ll.php?mode=auteursinfo&id=40

Voor alle titels kunt u de Algemene Catalogus van de Koninklijke Bibliotheek raadplegen.

U kunt ook kijken in het Centraal Bestand Kinderboeken.

Literatuur

• Ik bof dat ik een kikker ben : leven en werk van Max Velthuijs / Joke Linders. - Amsterdam : Leopold ; 's-Gravenhage : Letterkundig Museum, cop. 2003. - 232 p. : ill. ; 24 cm. - (Schrijversprentenboek, ISSN 0080-7192 ; 50) -Met bibliogr., lit. opg., reg. - ISBN 90-258-4180-5 geb.
• Max Velthuijs / door Truusje Vrooland-Löb. 1998. In: Lexicon van de jeugdliteratuur. Groningen : Nijhoff.