|
| Brazilië (Zeeatlas, Frankrijk, 1538) |
Collectiegeschiedenis
De kaartcollectie -en speciaal de atlassen- van de KB zijn tot nu toe waarschijnlijk enigszins ondergewaardeerd in hun omvang en verscheidenheid. Deze misvatting kan gemakkelijk verklaard worden. In 1808 kwam de KB in het bezit van het grootste gedeelte van de collectie van Mr. Joost Romswinckel, bestaande uit ca. 22-24.000 boeken en ca. 9-10.000 kaarten, plattegronden, etc. Van de laatste bestaat een manuscript catalogus (ms. 72 D 17) met beschrijving van ca. 5.000 titels van voornamelijk 17e en 18e eeuwse kaarten, etc. Hoewel de meeste beschrijvingen niet nauwkeurig genoeg zijn om de kaarten te identificeren bevatten zij tot onze verbazing voor een groot gedeelte wel schaalaanduidingen. In 1857 heeft de toenmalige bibliothecaris Holtrop op verzoek van de Minister van Binnenlandse Zaken helaas de bijna volldedige collectie afgestaan aan het toenmalige Ministerie van Oorlog en het Corps der Genie. Wat achter bleef waren enige waardevolle stukken (o.a. portoloanen op perkament) en alle atlassen. Gelukkig zijn de meeste afgestoten stukken in 1923 terechtgekomen in de collectie van het Algemeen Rijksarchief, maar deze zijn niet te traceren naar de Romswickel-collectie vanwege het ontbreken van eigendomskenmerken.
Tot 1975 heeft de KB voornamelijk door schenkingen een kleine collectie van oude kaarten opgebouwd, welke zich bevindt in de afdeling Bijzondere Collecties.
In 1887 werden aan de KB-collecties ongeveer 3.500 stukken toegevoegd uit de nalatenschap van Mr. P.J.B.C. Robidé van der Aa. Hieronder bevonden zich enige honderden reisverhalen met kaarten, atlassen en enige kaarten en plattegronden. Voor zover het de niet-fysische geografie betreft zijn er sindsdien enige honderden atlassen aangeschaft op het gebied van de sociale geografie, geschiedenis en taalkunde.
Van de atlassen en kaarten is geen aparte catalogus aanwezig, noch zijn zij met uitzondering van de losse kaarten apart opgeslagen. De beschrijvingen van deze materialen zijn verspreid over de KB-catalogus boeken en tijdschriften opgenomen. Momenteel worden de KB-collecties geïnventariseerd op het bezit van atlassen, kaartboeken en kaarten en hopelijk kan men over enige jaren over deze inventaris beschikken. Onderzoek tot nu toe heeft aangetoond dat de KB beschikt over een rijke verzameling kaarten. De meeste zijn echter niet direct traceerbaar omdat zij onderdeel zijn van monografische en periodieke publicaties.
Pas sinds 1974 beschikt Nederland over een 'vrijwillig' Depot van Nederlandse Publicaties bij de KB en sinds 1975 worden binnen dit raamwerk tevens geografische kaarten verzameld. Ieder jaar worden ca. 800-1.000 losse kaarten en atlassen opgenomen.
Inhoud
Tot 1880:
ca. 2,500 kaarten, voornamelijk eenbladskaarten van diverse origine
3 portolanen op perkament.
ca. 350 atlassen, waaronder ca. 100 buitenlandse atlassen
4 manuscript portolaan atlassen
Enige honderden reisverhalen uit de nalatenschap van mr. P.J.B.C. Robidé van der Aa (....-1887).
1880-1945:
ca. 1.000 kaarten, voornamelijk eenbladskaarten van diverse origine
Enige honderden atlassen; algemene, regionale en nationale en op de gebieden geschiedenis en taalkunde.
1945-heden:
Enige honderden atlassen, waaronder ca. 100 facsimiles van oude Nederlandse en buitenlandse atlassen
kaarten, plattegronden, stokkaarten, globes, etc. en atlassen in het kader van het Depot van Nederlandse Publicaties.
Literatuur
1. Bibliografie van in Nederland verschenen kaarten. Annual 1975-1982, Den Haag : Koninklijke Bibliotheek, 1977-1984.
2. Bibliografie van in Nederland verschenen kartografische materialen. Overlappende driejaarlijkse uitgaven . - 1991-1993, ..., Houten : Bohn Stafleu Van Loghum, 1995-...
3. Frontiers of access to cartographic materials within a repository library / Jan Smits. In: LIBER Bulletin 28, pp. 34-39. Heidelberg : LIBER. 1986.
4. Collectieprofiel 1995 Kaartenverzameling Depot van Nederlandse Publicaties
5. Collection profile 1995 Depository Map Collection
6. Index to the 'Atlantes Neerlandici' / Dutch map collections