Inleiding en geschiedenis

Collectiegeschiedenis: De basis wordt gevormd door de collecties van Antonius van der Linde, Meindert Niemeijer en G.L. Gortmans.
Omvang: De collectie omvat circa 30.000 titels.
Toegankelijkheid: Enkele honderden naslagwerken staan in open opstelling in het paviljoen Schaak in de leeszaal. De boeken gepubliceerd voor 1800, zeldzame werken en handschriften bevinden zich in het magazijn van de afdeling Bijzondere Collecties en kunnen in de leeszaal Bijzondere Collecties geraadpleegd worden. De overige boeken kunt u vinden via de KB online publiekscatalogus en (deels) de KB kaartcatalogi.

Collectiebeschrijving

De Koninklijke Bibliotheek was reeds in het bezit van een kleine doch uitgelezen verzameling schaakboeken, toen zij in 1876 haar collectie verrijkte met de schaakbibliotheek van Antonius van der Linde (1833-1897). In dat jaar werd de kleurrijke geleerde en bibliofiel Van der Linde door de Duitse keizer tot bibliothecaris van de Königliche Landesbibliothek in Wiesbaden benoemd. Voor zijn vertrek uit Nederland verkocht hij zijn circa 800 schaakboeken en -handschriften voor 3.000 gulden aan de Koninklijke Bibliotheek. Hiermee was de grondslag van de Bibliotheca Van der Linde-Niemeijeriana gelegd.
Na de aankoop van Van der Lindes bibliotheek werd de schaakcollectie niet systematisch op peil gehouden. Hier kwam verandering in toen Meindert Niemeijer (1902-1987) op 14 juni 1948 zijn verzameling schaak- en damboeken, in totaal 7.000 titels, aan de Staat der Nederlanden schonk en overeenkwam dat deze in de Koninklijke Bibliotheek geplaatst werd. De samenvoeging van Niemeijers verzameling met die van Van der Linde, maakte van de Bibliotheca Van der Linde-Niemeijeriana de op een na grootste publieke schaakcollectie ter wereld.
De verzekeraar en probleemcomponist Meindert Niemeijer begon op 22-jarige leeftijd met het verzamelen van schaakboeken. Door zijn vele internationale contacten wist hij zeldzame exemplaren en in kleine oplage gedrukte publicaties in velerlei talen te bemachtigen. Zo bevat de collectie vele Oost-Europese titels en boeken uit de voormalige Sovjet-Unie. Tot aan zijn dood was Niemeijer een gepassioneerd en obsessief verzamelaar, wat de Bibliotheca Van der Linde-Niemeijeriana gestaag deed groeien.
In 1956 werd de collectie op initiatief van K.W. Kruijswijk verrijkt met de 500 titels tellende verzameling damboeken van G.L. Gortmans (1894-1956). Vele damliefhebbers volgden en doneerden damboeken aan de Koninklijke Bibliotheek die daarmee ook een der grootste damcollecties in de wereld heeft kunnen vormen. De Koninklijke Bibliotheek streeft naar het in stand houden van een zo compleet mogelijke collectie schaak- en damboeken.

Literatuur

'Schaakbibliotheek, vroeger toebehoord hebbende aan dr. A. van der Linde'. In: Verslag van de aanwinsten der Koninklijke Bibliotheek gedurende het jaar 1876. 's-Gravenhage 1877, p. 115-194.
Bibliotheca Van der Linde-Niemeijeriana. A catalogue of the chess collection in the Royal Library, The Hague. The Hague 1955.
M. Niemeijer. Bibliotheca Van der Linde-Niemeijeriana. [Wassenaar] 1969.
Een beschrijving van de belangrijkste aanwinsten in de periode 1954-1969.
M. Niemeijer. Miscellanea Caissana. [Wassenaar] 1977, p. 31-35.
Bevat een lijst van de belangrijkste aanwinsten in de periode 1969-1977.
Bibliotheca Van der Linde-Niemeijeriana aucta et de novo descripta. A catalogue of the chess collection in the Royal Library. Vol. I: Chess: bibliography and history. Comp. by K.W. Kruijswijk. The Hague 1974. Niet verder verschenen.
R. Storm. 'Antonius van der Linde, geleerde, bibliofiel 1833-1897'. In: Verzamelaars en verzamelingen. Koninklijke Bibliotheek 1789-1998. Zwolle 1998, p. 75-79.
H. Reerink. 'M. Niemeijer, directeur van een verzekeringsmaatschappij, schaakprobleemcomponist 1902-1987. G.L. Gortmans, zakenman, damprobleemcomponist 1894-1956'. In: Verzamelaars en verzamelingen. Koninklijke Bibliotheek 1789-1998. Zwolle 1998, p. 168-173.