Alexander op reis
2 maart 2012 Marieke van Delft Boekgeschiedenis

In 2009 kon de KB met steun van de Mondriaan Stichting en de Vereniging Vrienden van de KB een heel bijzonder boek verwerven: Die hystorie vanden grooten Coninck Alexander . Een heel bijzonder boek omdat het beschouwd kan worden als de eerste Nederlandse roman, een werk in proza en niet religieus.

Het werk dat de KB kon kopen was de derde druk uit 1491. Ook die druk is bijzonder. Het bestaan ervan is al langer bekend: in 1764 werd een exemplaar geveild bij de collectie Van Damme, mogelijk hetzelfde exemplaar. In 1767 was een exemplaar in het bezit van de heer Mr. Gabry, advocaat te Den Haag. Daarna was het boek spoorloos en er werd zelfs gesuggereerd dat het helemaal niet bestond. Todat het in 1976 opdook bij een particulier in Nijmegen en geveild werd. Toentertijd kon de KB het niet kopen, maar in 2009 lukte het dus wel.

Titelpagina van de Historie vanden grooten Coninck Alexander
Titelpagina van de Historie vanden grooten Coninck Alexander
Een zogenaamde representant die aangeeft wat voor initiaal de illuminator moet aanbrengen
Een zogenaamde representant die aangeeft wat voor initiaal de illuminator moet aanbrengen
Aantekening op het achterdekblad
Aantekening op het achterdekblad

Door onderzoek van de conservator en van Jos van Heel van Museum Meermanno kan nu een hele reeks van opeenvolgende bezitters vastgesteld worden en is de reis die de Alexander aflegde om in de KB te komen voor een groot gedeelte te reconstrueren, als we er tenminste van uitgaan dat het steeds om hetzelfde exemplaar gaat.

  • 1764 Veiling [Pieter van Damme], 4° 2122, verkocht aan Gaillard, één van de veilinghouders.
  • 1767 Bij Visser vermeld als eigendom van Mr. Gabry, advocaat in Den Haag. Dit is Petrus Gabry (1715-1770), wiens boeken op 10-10-1770 e.v. te Leiden bij Luchtmans werden geveild, aldus Bibliopolis, onder 'veilingen'.
  • 1787 De incunabel wordt genoemd bij J.A. Clignett, Naamlyst der aucteuren waar uit de excerpten getrokken zijn (namelijk voor het te vervaardigen woordenboek van de Maatschappij van Nederlandsche Letterkunde), [Leiden 1787], p. 2.
  • 1808 Aantekening op het achterdekblad "Nijmegen den 5e May 1808" in de hand van Gerard van Hasselt (1751-1825).
  • 1825 Eigendom van M.R. Verschoor, lid van de Provinciale Staten van Gelderland, wonend te Utrecht (aldus de aantekeningen van Jacobus Koning, nu in het Noord-Hollands Archief, Oude boekerij, collectie Koning, en genoemd bij Campbell p. 266)."
  • 1976 Opgedoken in Nijmegen; veiling bij Van Gendt, door Knuf gekocht voor W.L. Grauwels (Ex Libris WLG in het boek).
  • 2009 Veiling te Brussel, The Romantic Agony, 13-3-2009, p. 180, nr. 821 (met 2 afb.); gekocht door de KB (nu 172 C 22).

Waar het boek de eerste drie eeuwen geweest is, is niet bekend. In ieder geval was het niet bij een rijke verzamelaar. De initialen zijn niet ingevuld en ook verdere contemporaine versiering ontbreekt. Het boek ziet er op de aantekeningen op de schutbladen na maagdelijk uit.

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.