"Geen Oriënt van kersenbloesems en maneschijn..."

21 november 2019 Melinda Kónya Boekgeschiedenis

Onlangs hoorde ik een podcast gemaakt door Guido Spring in opdracht van de Universiteit Leiden. Het gaat over Koreaanse dichtkunst en de dichtvorm shijo in het bijzonder. Guido sprak met Boudewijn Walraven, van wie de bundel Liefde, lust en verlangen in de Koreaanse shijo in 2018 verscheen.

Premoderne Koreaanse literatuur in Nederland

De twee voornaamste auteurs die in Nederland premoderne Koreaanse proza en poëzie hebben geïntroduceerd zijn Frits Vos en Boudewijn Walraven. Beide auteurs waren in het verleden mijn docenten en hoogleraren aan de Universiteit Leiden. Frits Vos was hoogleraar in de Japanse en Koreaanse taal- en letterkunde. Boudewijn Walraven is emeritus hoogleraar Koreaanse taal- en cultuur. Met plezier heb ik in de KB catalogus hun publicaties opgezocht en de boeken herlezen.

Boeken over shijo

In Nederland heeft Frits Vos in 1978 de shijo geïntroduceerd in zijn boek Liefde rond, liefde vierkant: zeven eeuwen Koreaanse poëzie. Deze korte lyrische gedichten, worden vaak met muzikale begeleiding gezongen. De onderwerpen zijn onbegrensd: liefde, begeerte, verlangen, boeddhisme, natuur en landschap, drank. In sommige liefdesgedichten gaat het om de gevoelens van loyaliteit jegens de vorst. Maar dat gaat niet op voor een van de bekendste liefdesshijo:

In 1980 verschijnt De Redder der Armen: Koreaanse verhalen vertaald en ingeleid door Boudewijn Walraven. Het is een bundel verhalen uit de periode tussen 1600 en 1900, behorend tot de traditionele verhaalkunst in het Koreaans. Voor het eerst maken we kennis met het genre p’ansori, gezongen verhalen begeleid door een trommelaar.


De Redder der Armen: Koreaanse verhalen. Aanvraagnummer: VD 960 17-1
De Redder der Armen: Koreaanse verhalen. Aanvraagnummer: VD 960 17-1
Schoonheidservaring in de Japanse en Koreaanse poëzie. Aanvraagnummer: FD 1981 40131
Schoonheidservaring in de Japanse en Koreaanse poëzie. Aanvraagnummer: FD 1981 40131

In 1981 publiceert het tijdschrift Vuursteen een essay door Frits Vos getiteld Schoonheidservaring in de Japanse en Koreaanse poëzie. Hij gaat zich “verdiepen in twee vragen: wat wordt in Japan en Korea als schoonheid ervaren en hoe wordt deze ervaring uitgedrukt?”. Het antwoord ligt in zijn vertalingen van Japanse tanka en Koreaanse shijo.

In tegenstelling tot het eerste boek over shijo van Vos, ligt de nadruk in de bundel Liefde, lust en verlangen in de Koreaanse shijo van Walraven op de Koreaanse shijo na 1600. Hij vertelt in de inleiding over de eerste keer dat hij een Koreaan shijo hoorde zingen en leidt de lezer door de eeuwen heen met vertaalde shijo over diverse onderwerpen. “Het is alles bij elkaar geen Oriënt van kersenbloesems en maneschijn die uit de shijo in deze bloemlezing naar voren komt, maar een veel dagelijkser wereld van hartstochten van allerlei aard, waar soms ook vrolijk de spot mee wordt gedreven”.

Een van mijn favorieten is de shijo van de hoveling Yu Hŭich’un (1513-1577) waarin hij zijn trouw aan de vorst wil betuigen:

In de podcast van Guido Spring vertelt Walraven over shijo in het algemeen, leest voor uit zijn vertaalde gedichten en kan de luisteraar gezongen shijo horen, vertolkt door professionele Koreaanse zangers. Een levendige verhandeling en unieke ervaring. Luister naar de podcasten kom de boeken lezen in de Koninklijke Bibliotheek!