Boekbanden voor vrienden

16 november 2020 Rens Top Boekkunst en geïllustreerde boeken

Vriendschap kan gesymboliseerd worden door een boekband, bijvoorbeeld bij belangrijke gebeurtenissen zoals huwelijken, promoties, geboortes en begrafenissen. Vrienden kunnen elkaar hun boeken lenen of schenken, waarbij kostbare materialen en fraaie versieringen de vriendschapsband versterken.

De boekbanden van de zestiende-eeuwse verzamelaar Jean Grolier getuigen van dit voornemen. De KB bezit vijf banden uit zijn bezit, die tot de pronkstukken van de collectie moeten worden gerekend. Van de nu ca. 560 nog als zodanig bekendstaande 'Groliers' zijn er 7 in Nederlandse openbare collecties. De banden zijn gemaakt door de 'Cupid's Bow Binder', een noodnaam voor een binder of atelier waarvan de juiste naam niet bekend is.

Band van donkerbruin kalfsleer en met lakverf beschilderd

Band van donkerbruin kalfsleer en met lakverf beschilderd. Voor Jean Grolier. Frankrijk, ca. 1550

Deze boekbanden dragen het motto ‘Io Grolieri et amicorum’, wat nu wordt geïnterpreteerd als ‘uit het bezit van Grolier en zijn vrienden’. Dit zou slaan op de bereidwilligheid van de eigenaar om zijn boeken ruimhartig met zijn vriendenkring te delen. Naast Grolier, gebruikten ook illustere tijdgenoten als Thomas Wotton en Thomas Maioli het motto. Grolier was wel de eerste die de tekst, vanaf ca 1535, op zijn banden liet stempelen. Daarvoor was het motto veelal in het boek geschreven.

Hij heeft het gebruik waarschijnlijk overgenomen tijdens zijn verblijf in Italië, waar kringen van humanisten in Venetië en Milaan, de kennis omtrent de klassieke oudheid enthousiast met elkaar deelden en soortgelijke inscripties in hun boeken aanbrachten. Vele decennia bleef het gebruik van de tekst populair, maar na 1600 vinden we dergelijke inscripties nauwelijks meer.

Zie ook: