Brieven schrijven op postzegels
20 augustus 2015 Ad Leerintveld Boekkunst en geïllustreerde boeken

Vanaf 17 augustus 2015 brengt postnl een serie van vijf postzegels uit met het thema "Brieven schrijven". De Koninklijke Bibliotheek met haar grote collectie brieven is bij dit project om advies gevraagd.

Vijf beroemde Nederlandse briefschrijvers zijn met een portret en een fragment uit een brief op een postzegel terecht gekomen: Erasmus, Christiaan Huygens, Rembrandt, Vincent van Gogh en Leo Vroman. De brieven van Erasmus en Christiaan Huygens komen uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek. Het Koninklijk Huisarchief leverde zijn brief van Rembrandt, het Letterkundig Museum de brief van Vroman en het Van Gogh Museum die van Vincent van Gogh.

Omslag toelichtende boekje bij postzegels Brieven schrijven

Omslag toelichtende boekje bij postzegels Brieven schrijven

Brieven schrijven

Het thema "Brieven schrijven" is goed gekozen. Brieven en postzegels horen bij elkaar. Een postzegel wordt al sinds 1840 door de afzender op een brief geplakt als bewijs dat voor de verzending is betaald. Daarvóór moest de ontvanger van de brief de "porto" betalen. Er moeten in de afgelopen anderhalve eeuw miljoenen zegels op brieven van afzender naar ontvanger zijn gegaan. De frankering maakte een soepele verzending mogelijk. Per brief kon men communiceren, als het ware een gesprek aangaan, met iemand die ergens anders was.

"Brieven" werden overigens al eeuwen vóór de toepassing van de postzegel gewisseld. Zo zijn uit vroeger tijden kleitabletten, stukken boombast, papyrusbladen en wastafeltjes bewaard gebleven met persoonlijke boodschappen erop geschreven. Door de komst van email en de sociale media worden vandaag de dag nauwelijks nog gewone brieven geschreven. Het genre lijkt alleen nog gebruikt door literaire kunstenaars, door mensen die hun mening in de krant willen zien afgedrukt middels een "ingezonden brief" of door hoogwaardigheidsbekleders als bisschoppen die hun brieven in de kerken laten voorlezen. Gewone mensen schrijven alleen nog een brief bij rouwbeklag of felicitatie.

Toelichting over Christiaans brief over zijn barometer
Toelichting over Christiaans brief over zijn barometer
Toelichting over Erasmus als briefschrijver
Toelichting over Erasmus als briefschrijver

Bloemlezing

Het onderwerp "Brieven schrijven" voor deze postzegels is om een tweede reden goed gekozen. De zegels maken namelijk in woord en beeld duidelijk hoe beroemde Nederlandse kunstenaars en wetenschappers zich van de brief hebben bediend en dat bewaard gebleven brieven belangrijke historische documenten zijn. Uit hun brieven leren we Vincent van Gogh kennen en Leo Vroman, terwijl de correspondentie van Christiaan Huygens met zijn broer Lodewijk laat zien hoe hij de barometer verbeterde. Rembrandts kijk op het effect dat hij wilde bereiken met zijn schilderkunst wordt duidelijk uit zijn brief aan Constantijn Huygens. Erasmus toont zich een wijze raadgever in zijn brief aan de rector van zijn college. De vijf gekozen brieven vormen zo een mooie bloemlezing van historische communicatie.

Grafisch hoogstandje