Eetbare boeken in de KB
6 juni 2013 Paul van Capelleveen Boekkunst en geïllustreerde boeken

Boeken worden niet altijd gemaakt om te lezen, sommige zijn er om op te eten. In een recente uitgave over typografie, Fully booked: ink on paper: design & concepts for new publications dat bij de Berlijnse firma Gestalten verscheen worden er twee genoemd: een Duits en een Nederlands voorbeeld.

Doekoe voor boekids
Doekoe voor boekids
The world’s first fully edible book
The world’s first fully edible book

Boek van ouwel en chocolade

Het tweede voorbeeld in Fully booked is een Nederlandse uitgave die ontbrak in de nationale collectie van de KB. Het boekje is gemaakt ter gelegenheid van vier jaar De Kwartiermakers en ontworpen door I don/t buy it in Rotterdam in 2012. Dit wordt The world’s first fully edible book genoemd, maar heet in onze catalogus: Het niet zo grote boek van De Kwartiermakers. Het is van glutenvrije ouwel gemaakt, op drie chocolaatjes na, die zich achterin bevinden. Als bindlijm is tylose gebruikt. De inkt is eetbaar, maar bevat AZO kleurstoffen en de bijsluiter waarschuwt dat die bij kinderen tot hyperactiviteit kunnen leiden. Ik kreeg vanochtend van een van de Kwartiermakers, Huub Janssen, zijn eigen – en laatste – exemplaar voor de collectie van de KB. De lijm heeft een beetje losgelaten en Huub Janssen vertelde me dat hij één van de drie chocolaatjes had opgegeten. Hij wilde namelijk proeven of het boek echt goed eetbaar was... Het was heerlijk.

Marsepein, ouwel, drop en mosterd

Als je gaat zoeken in onze collectie, vind je meer voorbeelden van eetbare boeken. Pierre Wind, de Haagse kok, gaf een eetbaar Surinaams kookboek uit: Doekoe voor boekids. Het KB-exemplaar is niet raadpleegbaar, maar wel is er een complete fotoreportage van gemaakt, zodat de recepten gelezen kunnen worden. De pagina’s van dit boek – omslag van marsepein, bladen van ouwel – zijn met een dropveter aan elkaar gebonden.

KB: Koninklijke Bibliotheek
KB: Koninklijke Bibliotheek
De mosterdgedichten van Willem Elsschot
De mosterdgedichten van Willem Elsschot

Eetbare bijlagen bij boeken hebben we ook. In 1981 bijvoorbeeld verschenen de De mosterdgedichten, reclamegedichten van Willem Elsschot. Deze uitgave van het Willem Elsschotgenootschap in Antwerpen verscheen in een oplage van 19 exemplaren. De bijlage bestaat uit een stenen mosterdpot gevuld met extra-mosterd van Ferdinand Tierenteyn, de fabrikant voor wie Elsschot de gedichten schreef.

Zelf heeft de KB ook wel eens een eetbaar boek gemaakt, maar dat was niet doorbladerbaar. Het was een zogeheten boeksimulant. Een boek van marsepein, met op het voorplat de titel KB Koninklijke Bibliotheek. Het KB-exemplaar bevindt zich nog in het originele cellofaan. Het boek ziet er wat brokkelig uit inmiddels. Elk personeelslid van de KB ontving in 1998 een exemplaar bij het 200-jarig bestaan van de bibliotheek. Een groot deel van de oplage zal zijn opgegeten. Kennelijk is het een rage geworden om boeken na te maken en om ze eetbaar te maken. Er is zelfs een speciale Pinterest-pagina voor.

Aan tafel!

Let wel: de boeken zijn ter inzage in de leeszaal Bijzondere collecties van de KB en in die leeszaal mag volgens het reglement niet gegeten worden. Daar wordt in deze gevallen extra streng op toegezien.

Lees meer blogs over dit thema: